အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္းဟစ္စလာမ္ အဗ္နာ) သတင္းဌာနာ
ေသာၾကာေန႔က စစ္တပ္ရဲ႕အေထြေထြအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး႐ုံးအနီး ဗုံးေလးလုံးေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ ရဲႏွစ္ဦးေသဆုံးခဲ့ရပါတယ္။ ဒါဟာ ကာလရွည္ၾကာေနၿပီျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြဟာ နယ္စပ္ေဒသေတြကေန ၿမိဳ႕ျပေတြဆီက်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ကူးစက္ျပန႔္ႏွံ႔လာေနၿပီဆိုတဲ့ အမွတ္လကၡဏာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဗုံးေပါက္ကြဲမႈေတြနဲ႔ စစ္တပ္ရဲ႕လက္ေဝခံပစ္မွတ္ေတြအေပၚ တစ္ျခားေသာတိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ စစ္အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္ဆႏၵျပသူ ၈၀၀ေက်ာ္ကို စစ္တပ္ရဲ႕သတ္ျဖတ္မႈေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရႏိုင္ေအာင္အရွိန္ျမင့္လာေနတာေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံကိုက်ရႈံးႏိုင္ငံျဖစ္လာႏိုင္တဲ့အလားအလာေတြရွိ ေနတယ္လို႔ ယူဆမႈေတြထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကအေျခအေနေတြဟာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ေသြးေခ်ာင္းစီးမႈေတြနဲ႔ ဒုကၡသည္အမ်ားအျပားျဖစ္ေပၚလာေစခဲ့တဲ့ ဆီးရီးယားျပည္တြင္းစစ္လိုျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ သုေတသီေတြနဲ႔ သုံးသပ္ေလ့လာသူအမ်ားအျပားက ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။
ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ကာလရွည္ၾကာဒုကၡခံစားေနေရတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေဒသေတြက အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ၿမိဳ႕ျပေဒသေတြမွာ စစ္အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္မႈေတြတိုးျမင့္လာေနတဲ့အေပၚ စစ္အစိုးရကအင္အားအလြန္အကြၽံသုံးႏွိပ္ကြပ္မႈေတြနဲ႔အတူ အရွိန္ျမင့္ျဖစ္ေပၚလာေနခဲ့ပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုေဒသေတြမွာ အတိုင္းအတာတစ္ခုထိတည္ၿငိမ္ေနတဲ့ကာလဟာ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္(KIA) က ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ဗ်ဴဟာစခန္းျဖစ္တဲ့ အေလာဘြမ္စခန္းကို တိုက္ခိုက္သိမ္းယူခဲ့တဲ့အခ်ိန္ မတ္လ ၂၅ရက္ေန႔မွာ စတင္က်ိဳးပ်က္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္တစ္ဝန္းနဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းတို႔မွာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ဒီစခန္းသိမ္းတိုက္ပြဲထြက္ေပၚလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တပ္မေတာ္စခန္းအမ်ားအျပားကို တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြက သိမ္းယူခဲ့ပါတယ္။
ကရင္အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဖြဲ႕(KNLA)ရဲ႕ တပ္မဟာ ၅က ကရင္ျပည္နယ္ သံလြင္ျမစ္ေပၚက တပ္မေတာ္ရဲ႕အေရးပါတဲ့စခန္းကိုသိမ္းယူခဲ့ၿပီးေနာက္ ရက္ပိုင္းအၾကာမွာဒီတိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ပြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအ႐ုံး(KNU) ရဲ႕ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ျဖစ္တဲ့ KNLA ဟာ သူတို႔တပ္ဖြဲ႕လႈပ္ရွားေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေရွ႕ေတာင္ပိုင္းက တစ္ျခားေဒသေတြမွာ ႀကိဳၾကား ႀကိဳၾကားတိုက္ပြဲေတြရွိေပမယ့္လည္း ဖာပြန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲက သံလြင္ျမစ္တစ္ေလွ်ာက္ ေနာက္ထပ္ တပ္စခန္းႏွစ္ခုထက္မနည္းကို သိမ္းယူႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။
တေအာင္းအမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဖြဲ႕(TNLA) နဲ႔ ျမန္မာအမ်ိဳးသား ဒီမိုကရက္တစ္မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႕(MDDAA) တို႔ကလည္း ရွမ္းျပည္နယ္အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းက ျမန္မာလုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြရဲ႕စခန္းေတြကို တိုက္ခိုက္မႈေတြလုပ္လာခဲ့ပါတယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္အေရွ႕ပိုင္းက ရွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ(RCSS) သာ လက္ရွိအခ်ိန္ထိၿငိမ္ေနခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပယ့္ စစ္အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္ဆႏၵျပသူေတြရဲ႕ ၿမိဳ႕ျပအေျခစိုက္တိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ ဆီးရီးယားဇာတ္လမ္းလိုျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြရွိလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝန္းၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ အစကနဦးတုန္းကအၾကမ္းမဖက္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပသူေတြဟာ စတင္စုစည္းမႈေတြလုပ္ေဆာင္လာၾကၿပီး ေလာက္လႊဲေတြ လက္လုပ္ေလေသနတ္႐ိုင္ဖယ္ေတြ မိုလိုေတာ့ဗ္ေကာ့ေတးစ္ေတြနဲ႔ က်ပန္းဖန္တီထားတဲ့လက္လုပ္ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းေတြ(IEDs) ေတြကိုင္ေဆာင္လာၾကပါတယ္။
ေနာက္တစ္ဆင့္အေနနဲ႔ ဆႏၵျပသူေတြဟာ ေနာက္ပိုင္းစစ္ေကာင္စီခန႔္အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြနဲ႔ စစ္ေကာင္စီသတင္းေပး(ဒလံ)ေတြကို လုပ္ႀကံသုတ္သင္မႈေတြစတင္လုပ္ေဆာင္လာၾကပါတယ္။ ခုခံေရးကေန ထိုးစစ္ေတြအျဖစ္ေျပာင္းလဲသြားမႈဟာ ရန္ကုန္နဲ႔မႏၲေလးလို ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာတင္မကပါဘူး။ ႏိုင္ငံအေနာက္ေျမာက္ပိုင္း ခ်င္းျပည္နယ္နဲ႔ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသမွာလည္း စစ္တြင္းစစ္ရဲ႕အဆိုးဆုံးႏွစ္ေတြအတြင္းမွာေတာင္ တစ္ခါမွဒီေလာက္က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္မရွိခဲ့တဲ့ ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ ယခုအခါမွာေတာ့ ႐ြာသားေတြဟာ အမဲလိုက္ရာမွာသုံးတဲ့ တူမီးေသနတ္ေတြနဲ႔ ကိုယ္တိုင္ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြဖြဲ႕စည္းထူေထာင္ၿပီး တပ္မေတာ္တပ္ဖြဲ႕ေတြကို ၿခဳံခိုတိုက္ခိုက္မႈေတြစတင္လုပ္ေဆာင္လာၾကပါတယ္။
အရပ္သားကာကြယ္ေရးအဖြဲ႕ေတြနဲ႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြ(EAOs) ေတြၾကားခ်ိတ္ဆက္မႈေတြအားေကာင္းလာတဲ့ အမွတ္လကၡဏာတစ္ရပ္အေနဲ႔ မေကြးနဲ႔မတၳီလာက စစ္တပ္ရဲ႕ေလတပ္စခန္းႏွစ္ခု ေရာကတ္ဒုံးက်ည္ေတြနဲ႔ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္း ဒီၿမိဳ႕ေတြမွာ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြျမင္ေတြ႕ခဲ့ရျခင္းမရွိပါဘူး။ ဒီေရာကတ္ဒုံးက်ည္ေတြကို တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြက ေသခ်ာေပါက္ပံ့ပိုးေပးခဲ့တာျဖစ္ေပမယ့္ အရပ္သားေတြကပဲပစ္ခတ္တာလား EAO တိုက္ခိုက္ေရးသမားေတြကပဲ ပစ္ခတ္တာလားဆိုတာ ေသခ်ာျခင္းေတာ့မရွိပါဘူး။ ေမလ ၁၅ရက္ေန႔မွာလည္း ေတာင္ငူက ေနာက္ထပ္ေလတပ္စခန္းတစ္ခု ေရာကတ္ဒုံးက်ည္နဲ႔ပစ္ခတ္ခံခဲ့ရပါတယ္။
စင္ၿပိဳင္ဖြ႕ဲစည္းထားတဲ့ အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရးအစိုးရအဖြဲ႕(NUG) ဟာ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြရန္ကေန အရပ္သားေတြကို ကာကြယ္သြားဖို႔ ရည္႐ြယ္ထားတဲ့ ျပည္သူ႔ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႕(PDF) ကို ေမလ ၅ရက္ေန႔မွာ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကတည္းက ေန႔စဥ္နီးပါး ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝန္း ျပည္နယ္ေဒသအေျခစိုက္ PDFs အဖြဲ႕အသစ္ေတြရဲ႕ ေၾကျငာမႈေတြကိုျမင္ေတြ႕လာခဲ့ရပါတယ္။ အမ်ားအျပားဟာ ဗမာလူမ်ိဳးစုမ်ားျပားတဲ့ေဒသေတြမွာဖြ႕ဲစည္းခဲ့တာျဖစ္ေပမယ့္ တစ္ခ်ိဳ႕အဖြဲ႕ေတြဟာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုျပည္နယ္ေတြမွာပါ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒ့ါအျပင္ စစ္အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္ဆႏၵျပသူအမ်ားအျပားဟာ ျမန္မာနယ္စပ္နယ္ေျမေတြဆီ သြားေရာက္ၿပီး EAOs ေတြဆီကေန စစ္ဘက္ေလ့က်င့္ေရးေတြသင္ယူေနၾကပါတယ္။
ဒီအေျခအေနအစီအစဥ္ေတြဟာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာျပည္တြင္းစစ္အတြက္ ျပင္ဆင္ေနတာကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရၿပီး စစ္အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္ဆႏၵျပသူေတြနဲ႔ အတူတကြ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားၾကာရွည္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြကို အဆုံးသတ္ေစေရးနဲ႔ တပ္မေတာ္ကိုတစ္ခါတည္းအၿပီးအပိုင္ျဖဳတ္ခ်ရွင္းလင္းပစ္ဖို႔ ရည္႐ြယ္ျပင္ဆင္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ သံလြင္ျမစ္တစ္ေလွ်ာက္ သူတို႔ရဲ႕စခန္းေတြကိုတိုက္ခိုက္ေနတဲ့ KNLA တပ္မဟာ ၅ ကိုတုံ႔ျပန္မႈေတြလုပ္ရမဲ့အစား တပ္မေတာ္ဟာ သူတို႔ရဲ႕နာမည္ဆိုးနဲ႔ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ရွင္းလင္းေရးစစ္ဆင္ေရးေတြနဲ႔ ဖာပြန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲက အရပ္သားပစ္မွတ္ေတြကိုေလေၾကာင္း တိုက္ခိုက္မႈေတြနဲ႔တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကခ်င္ျပည္နယ္က အေလာဘြမ္စခန္းကိုျပန္လည္ရယူဖို႔ ေျမျပင္ကေရာ ေဝဟင္ထိုးစစ္ေတြနဲ႔ပါ ပိုမိုအာ႐ုံစိုက္တိုက္ခိုက္မႈေတြလုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္းၿမိဳ႕ျပေဒသေတြမွာလည္း တပ္မေတာ္က ဒ႐ုန္းအသုံးျပဳမႈေတြတိုးျမႇင့္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္ကပိုမိုအင္အားေကာင္းတဲ့ စစ္ဆင္ေရးေတြလုပ္ေဆာင္လာရင္ EAOs ေတြနဲ႔ PDFs အဖြဲ႕ေတြဆီကေနပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ တုံ႔ျပန္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ EAOs ေတြေကာ NUG ရဲ႕ PDF တပ္ဖြဲ႕တို႔မွာ လက္နက္နဲ႔က်ည္ဆံအလုံအေလာက္မရွိႏိုင္သလို ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ေထာက္ပံ့မႈေတြနဲ႔ ပစၥည္းကိရိယာေတြစုံစုံလင္လင္ရထားတဲ့ တပ္မေတာ္ကို ထိုးစစ္နဲ႔ ခုခံစစ္ေတြလုပ္ေဆာင္ရာမွာ ေထာက္ပံ့မႈေတြရရွိဖို႔ လုံၿခဳံမႈရွိတဲ့နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခြင့္ေတြနဲ႔အတူ ႏိုင္ငံရပ္ျခားအားေပးေထာက္ပံ့မႈေတြ အလုံအေလာက္ရဖြယ္မရွိေသးပါဘူး။
ၿပီးခဲ့တဲ့ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္း EAOs ေတြဟာ ႏိုင္ငံေရး ပထဝီအေရး နဲ႔ ေထာက္ပံ့ပို႔ေဆာင္ေရးေတြအတြက္ ျမန္မာရဲ႕အိမ္နီးခ်င္းေတြကိုမွီခိုခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ထိုင္းနဲ႔တ႐ုတ္တို႔က အိမ္နီးခ်င္းျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မတည္မၿငိမ္မႈေတြပိုျဖစ္ေစဖို႔ မီးထိုးေပးတဲ့ေနရာမွာ အက်ိဳးစီးပြားအနည္းငယ္ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္တ႐ုတ္ဟာ ပိုးလမ္းမရပ္ဝန္းသစ္စီမံကိန္း(BRI) စီစဥ္ထားရွိမႈနဲ႔အတူ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္တဲ့မဟာဗ်ဴဟာအက်ိဳးစီးပြားရွိေနသလို မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ ေရနံနဲ႔သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္းစီမံကိန္းေတြရွိထားပါတယ္။
ဒီအေရးပါတဲ့အိမ္နီးခ်င္းႏွစ္ႏိုင္ငံအကူအညီမပါပဲ EAOs နဲ႔ NUG-PDF တို႔ဟာ ပိုမိုေဝးလံတဲ့ေနရာေတြဆီကေန အထူးသျဖင့္အေနာက္ႏိုင္ငံအင္အားစုေတြဆီကေန ပစၥည္းကိရိယာေတြအေထာက္အပံ့ရယူဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္သေလာပဲ။ လုံၿခဳံေဘးကင္းတဲ့နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈေတြမရွိပဲ လက္နက္ခဲယမ္းအနည္းငယ္သာရွိေနမယ္ဆိုရင္ ထိေရာက္တဲ့ေတာ္လွန္ေရးဟာ ဖယ္ရွားခံရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာရဲ႕တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖဲ့ြေတြဟာ ထိုင္းနဲ႔တ႐ုတ္က ေမွာင္ခိုေဈးကြက္ေတြကေန တစ္ဆင့္ လက္နက္ခဲယမ္းကို အရမ္းမွီခိုအားထားေနရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘန္ေကာက္နဲ႔ေဘဂ်င္းကေန သေဘာတူညီခ်က္မရဘူးဆိုရင္ ဒီလက္နက္အေရာင္းအဝယ္ေတြဟာ အရမ္းကိုခက္ခဲမွာျဖစ္ပါတယ္။
ေဒသတြင္းေမွာင္ခိုေဈးကြက္ဟာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီအဆင့္နိမ့္ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ေက်နပ္လုံေလာက္ေစမွာျဖစ္ေပမယ့္ ဆီးရီးယား အလက္ပို သို႔မဟုတ္ ဆိုမာလီယာက မိုဂါဒစ္ရႈးလို ျပည္တြင္းစစ္ဒဏ္ႀကီးႀကီးမားမားထိခိုက္ပ်က္ဆီးခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနထိ ႀကီးမားတဲ့အတိုင္းအတာပမာဏာထိေတာ့ရွိမွာမဟုတ္ပါဘူးသူတို႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ကြန္ရက္ေတြမရွိဘူးဆိုရင္ NUG နဲ႔ PDFs အဖြဲ႕ေတြဟာ လက္နက္ခဲယမ္းအတြက္ EAOs ေတြအေပၚလုံးလုံးလ်ားလ်ားမွီခိုေနရေတာ့မွာျဖစ္သလို တပ္မေတာ္ဆီကေန သိမ္းယူရရွိတဲ့လက္နက္ခဲယမ္းေတြသာရွိေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ EAOs အမ်ားအျပားမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့၁၀ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း လက္နက္သိုမွီးထားမႈအေျမာက္အမ်ားရွိေပမယ့္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမိတ္ေဆြေတြမရွိဘူးဆိုရင္ သိုေလွာင္ထားမႈေတြဟာ လက္ရွိထိုးစစ္အရွိျမင့္လာမႈအေနအထားေတြအရ ေလ်ာ့ နည္းသြားႏိုင္ေခ်ေတြရွိေန ပါတယ္။
ျမန္မာပဋိပကၡအေျခအေနဟာ ပိုမိုရက္စက္တဲ့အဆင့္ထဲဝင္ေရာက္ာေပမယ့္လည္း ျမန္မာရဲ႕ျပည္တြင္းစစ္ေတြဟာ တစ္ျခားေနရာေတြမွာျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ မင္းမဲ့စ႐ိုက္အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္လာဖို႔ ခက္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ကလည္းႏွစ္ျခမ္းကြဲမဲ့ပုံမ်ိဳးမရွိသလို EAOs ေတြနဲ႔ NUG-PDF တို႔ရဲ႕ လက္နက္ခဲယမ္းေထာက္ပံ့မႈေတြ အကန႔္အသတ္ရွိေနမႈေတြေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္တြင္းစစ္ဟာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီးေလာင္ကြၽမ္းေနမွာျဖစ္ေပမယ့္ အကန႔္အသတ္တြင္းမွာပဲရွိေနမွာျဖစ္ပါတယ္ ။
Asia Times သတင္းဌာနပါ Brian Mccartan ေရးသားသည့္ “Why Myanmar’s civil war won’t be like Syria’s” အမည္ျဖင့္ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္းကိုေညာင္နီ႐ြက္(Myanmar Muslim Media)က ျမန္မာဘာသာသို႔ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။
*****************************************************************
END / 251
