ျမန္မာမွာ ရာဘထုတ္ဖို႕ အိႏၵိယက အဖ်ားေပ်ာက္ေဆးမ်ား အလုံးအရင္း ဝင္ေန

အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ

လြန္ခဲ့ေသာ ၅ ႏွစ္ခန္႔က အိႏၵိနယ္စပ္မွတဆင့္ ျမန္မာဘက္သို႕ အေအးမိ အဖ်ားေပ်ာက္ေဆးမ်ား ပထမဆံုးအႀကိမ္ ၀င္ေရာက္လာသည့္ အခ်ိန္တြင္ ေဒသဆိုင္ရာ တာ၀န္ရွိသူမ်ား စိတ္႐ႈပ္ေထြးခဲ့ရသည္။ အဆိုပါေဆးမ်ား မည့္သည့္ေနရာသို႔ သြားသနည္း။ မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ေမွာင္ခိုသမားမ်ားက အလြန္စိတ္၀င္စားၾကသနည္း။

ယေန႔အခ်ိန္တြင္ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္စီး၀င္မႈက ေရစီးေၾကာင္းတခုလို အဆက္မျပတ္ျဖစ္ေနၿပီး အိႏၵိယလုပ္ ေဆး၀ါးမ်ားက မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ အလြန္တန္ဘိုးရွိေၾကာင္း လူတိုင္းသိေနၾကၿပီ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔၏ ဦးတည္ရာမွာ အေရွ႕ေတာင္ အာရွတြင္ စိတ္ႂကြေဆး မက္သဖက္တမင္း အမ်ားစုကို ထုတ္လုပ္ေပးေနသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ပိုင္းမွ လွ်ိဳ႕၀ွက္ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ားဆီ ျဖစ္သည္။

အဖ်ားေပ်ာက္ေဆးမ်ားတြင္ မက္သဖက္တမင္း ထုတ္လုပ္ရာ၌ အဓိက ပါ၀င္ပစၥည္းျဖစ္သည့္ pseudoephedrine ပါ ၀င္ေနသည္။ အလြန္ စြဲလမ္းေစတတ္သည့္ စိတ္ႂကြေဆး သံုးစြဲမႈတိုးလာျခင္းက အာရွေဒသမွ အစိုးရမ်ားကို အဆက္ မျပတ္ ထိုးႏွက္ေနသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ လမ်ားအတြင္း ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံတြင္ ေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည့္ သမၼတက မူးယစ္ေဆးေရာင္းခ်ျဖန္႔ျဖဴးသူမ်ားကို ျပင္းထန္စြာ တိုက္ခိုက္ႏွိမ္နင္းခဲ့သည္။ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံကလည္း မူးယစ္ေဆး ကုန္သြယ္သူမ်ားကို ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းမ်ား ျပန္လည္ေဆာင္ရြက္လာသည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံကလည္း အက်ဥ္းသား ဦးေရ တိုးျမင့္လာျခင္းႏွင့္ နပမ္းလံုးေနရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မက္သဖက္တမင္း ထုတ္လုပ္မႈ အလြန္အမင္း တိုးတက္လာသည့္ ကိစၥသည္ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံမွ pseudoephedrine ေမွာင္ခိုတင္သြင္းမႈ အလြန္မ်ားျပားလာျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါးက႑တြင္ ဥပေဒအရ ထိန္းခ်ဳပ္မႈပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းခ်က္မ်ား ရွိေနျခင္းတို႔ မပါ၀င္ဘဲ မျဖစ္ႏိုင္ဟု ရဲအဖြဲ႔ႏွင့္ မူးယစ္ေဆးကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ေျပာသည္။

မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ား စီးဆင္းေနျခင္းကို မတားျမစ္ႏိုင္ျခင္းက ကုလသမဂၢ မူးယစ္ေဆးႏွင့္ ရာဇ၀တ္မႈဆိုင္ရာ႐ံုး (UNODC) က အာရွ၏ မူးယစ္ေဆးဆိုင္ရာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ နံပါတ္ ၁ ဟု အမည္တပ္ထားေသာ မက္သာဖက္တမင္း ျပႆနာကို ေျဖရွင္းရာတြင္ ႏိုင္ငံမ်ားၾကား ဆက္သြယ္မႈ ကင္းမဲ့ေနျခင္းကို ေဖာ္ျပေနသည္။

“ဒါက အလြန္ႀကီးတဲ့ စီးပြားေရးတခုပါ” ဟု သမၼတေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ ၏ အႀကံေပးေဟာင္း ဦးရဲထြဋ္က ေျပာသည္။ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ ေဒသတခုမွ အႀကီးဆံုး ၿမိဳ႕ျဖစ္သည့္ ကေလးၿမိဳ႕တြင္ အိမ္ျခံေျမ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ား အလြန္ ျမင့္တက္လာျခင္းက pseudoephedrine ေမွာင္ခို ကုန္ကူးျခင္းမွ ရရွိေသာ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု သူက မွတ္ယူထားသည္။

မက္သဖက္တမင္းကို ထိုင္းဘာသာစကားအရ ႐ူးသြပ္ေစေသာေဆး ဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ ရာဘ အမည္ရွိ ေဆးအျဖစ္ ေရာင္းခ်သည္။ ပိုမို၍ အစြမ္းထက္ၿပီး သလင္းေက်ာက္ကဲ့သို႔ အသြင္ရွိေသာ ေဆးကို crystal meth၊ ice သို႔မဟုတ္ shabu ဟုေခၚသည္။

အိႏၵိယ ႏိုင္ငံထုတ္ အေအးမိေပ်ာက္ေဆး တျပားကို ရာဘ တျပား ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည္။ ထုတ္လုပ္ရာတြင္လည္း အေမရိကန္ ေငြ ႏွင့္ဆိုလွ်င္ ဆင့္ အနည္းငယ္သာ က်သည္။ နယ္စပ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ ေမွာင္ခို အခ်က္အခ်ာေနရာ ျဖစ္သည့္ မႏၲေလးသို႔ ေရာက္သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေဆးျပား၏ ေစ်းႏႈန္းက အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ၁၀ ဆ မွ် ျမင့္တက္သြားသည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ အတြင္းက အေရွ႕ေတာင္အာရွ ပင္မ ကုန္းေျမတြင္ မက္သဖက္တမင္း ကုန္သြယ္မႈတန္ဘိုးက အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၅ ဘီလီယံ အထိ ရွိခဲ့သည္ဟု UNODC က ခန္႔မွန္းထားသည္။

နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ လမ္းေၾကာင္းမ်ား

ေျမအေနအထားၾကမ္းတမ္းၿပီး တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား စံုလင္ကြဲျပားသည့္ အိႏၵိယ-ျမန္မာ နယ္စပ္ေဒသသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တြင္ အဆင္းရဲဆံုး ေဒသမ်ားထဲမွ တခုျဖစ္ၿပီး စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား မဖြံ႔ၿဖိဳးသလို အေျခခံ အေဆာက္အဦးမ်ားလည္း ျပည့္စံုမႈ မရွိပါ။ အဓိက လမ္းအျဖစ္ ခေနာ္နီခေနာ္နဲ႔ တံတားမ်ားျဖင့္ ဆက္သြယ္ထားေသာ ၂ လမ္းသြား လမ္းတခု ရွိၿပီး ႏြားလွည္း မ်ားျဖင့္ ျပည့္ေနသည္။

ထိုေနရာတြင္ ျမန္မာရဲအဖြဲ႔က ထရပ္ကားေအာက္ခံ ကိုယ္ထည္အတြင္း ဆန္အိတ္မ်ားထဲတြင္ သို႔ မဟုတ္ နယ္စပ္ ျဖတ္ေက်ာ္လာသည့္ ကားစီးခရီးသည္မ်ား၏ အိတ္မ်ားအတြင္းတြင္ ၀ွက္၍သယ္လာေသာ အေအးမိေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ဖမ္းဆီးမိခဲ့သည္။

ဇြန္လ လယ္ပိုင္းတြင္ ရဲအဖြဲ႔က အိႏၵိယ ႏိုင္ငံထုတ္ pseudoephedrine ေပါင္ ၁၃၀ ေက်ာ္ သယ္ေဆာင္လာသည့္ ကားတစီးကို တားဆီးခဲ့သည္။ အဆိုပါ ပမာဏမွာ ရာဘ ေဆးျပား တသန္းေက်ာ္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည့္ ပမာဏျဖစ္သည္။

ကမာၻေပၚတြင္ မက္သဖက္တမင္း ၀ယ္လိုအားရွိလာျခင္းေၾကာင့္ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံတြင္ ဓာတုလုပ္ငန္းရွင္သစ္မ်ား ေပၚေပါက္ လာခဲ့ရသည္ဟု အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန၏ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာ တေစာင္က ဆိုသည္။ တခ်ိန္က မူးယစ္ ေဆးေမွာင္ခို ကူးသူမ်ားက ယခုအခါ ဓာတုလုပ္ငန္း ရွင္မ်ားျဖစ္လာၾကသည္ဟု ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ယံုၾကည္ထား ၾကသည္။ ထိုလုပ္ငန္းက အက်ိဳးအျမတ္ မ်ားျပားေသာလည္း ျပစ္ဒဏ္ နည္းပါးသည့္အတြက္ ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကလည္း pseudoephedrine အဓိက ေထာက္ပံ့ေနသည့္ ေနရာတခု ျဖစ္သည္ဟု ျမန္မာရဲအဖြဲ႕က ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ တင္းၾကပ္သည့္အတြက္ မက္သဖက္တမင္း သံုးစြဲမႈမ်ားျပားလာၿပီး pseudoephedrine လိုအပ္ခ်က္ ႀကီးမားလာသည့္ အခ်ိန္တြင္ မူးယစ္ေဆး ထုတ္လုပ္သူမ်ားက အိႏၵိယကို ပို၍ အားထား လာၾကသည္။

Pseudoephedrine သည္ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အရာတခုျဖစ္ၿပီး ၎ကို ကိုင္တြယ္ အသံုးျပဳသူမ်ား အားလံုးက အာဏာပိုင္မ်ားထံတြင္ မွတ္ပံုတင္ရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း လက္ေတြ႔၌ ကုန္သြယ္ေရးတြင္ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းခ်ဳပ္မႈ အားနည္းေနသည္။ အစိုးရေအဂ်င္စီမ်ားၾကားတြင္ သတင္းအခ်က္အလက္ ဖလွယ္မႈလည္း အားနည္းသည္ဟု အိႏိၵယ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ေျပာၾကသည္။ အျပစ္က်ဴးလြန္သူမ်ားကို စြဲခ်က္တင္ အေရးယူျခင္းကလည္း နည္းပါးသည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံမွ လက္တဆုပ္စာခန္႔သာရွိသည့္ စက္႐ံုမ်ားတြင္ Pseudoephedrine ကုန္ၾကမ္းကို ထုတ္လုပ္ၿပီး လက္ကား ေရာင္းခ်သူမ်ား၊ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္သူ ျဖန္႔ျဖဴးသူမ်ားႏွင့္ ေဆးဆိုင္မ်ား၏ ကြန္ရက္ တေလွ်ာက္ ျပန္႔ႏွံ႔သြားသည္။

အိႏိၵယႏိုင္ငံမွ မူးယစ္ေဆး၀ါးထိန္းခ်ဳပ္ေရး ဗ်ဴ႐ို (NCB) မွ ႐ိုက္တာသို႔ ေပးပို႔သည့္ ေၾကညာခ်က္တေစာင္တြင္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ pseudoephedrine ကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ေဆး၀ါးဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီးသည့္ေနာက္ ဖမ္းဆီးရရွိမႈမ်ား က်ဆင္း သြားသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

အမွန္တကယ္တြင္လည္း အိႏၵိယ ႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္း ထိစပ္ေနေသာ အဓိက ခ႐ိုင္ ၂ ခုျဖစ္သည့္ ကေလးႏွင့္ တမူးမွ ရဲအဖြဲ႔ ၀င္မ်ားက ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္အတြင္းတြင္ pseudoephedrine ၄၀၀ ကီလို ဂရမ္သာ ဖမ္းမိခဲ့သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ၃.၅ တန္ ႏွင့္ စာလွ်င္ က်ဆင္းသြားျခင္း ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ေမွာင္ခိုသမားမ်ားက စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားကို ေရွာင္လႊဲႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းေကာင္းမ်ား ရရွိခဲ့ပံု ရပါသည္။

“ကုန္ကူးတဲ့ သူေတြက နည္းလမ္းေျပာင္းသြားတာ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္” ဟု UNODC ၏ အာရွ ႏွင့္ ပစိဖိတ္ ေဒသ ဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ ဂ်ယ္ရမီ ေဒါက္ကလက္စ္ က ေျပာသည္။

တမူး ခ႐ိုင္တခုတည္းမွာပင္ ၎၏ နယ္ေျမအတြင္းရွိ မိုင္ ၈၀ ရွည္လ်ားသည့္ နယ္စပ္တေလွ်ာက္တြင္ တရားမ၀င္ ျဖတ္ ေက်ာ္ႏိုင္သည့္ ေနရာ ၈၀ ေက်ာ္ရွိသည္ဟု ဂ်ယ္ရမီ ေဒါက္ကလက္စ္က ေျပာသည္။ ေစာင့္ၾကည့္ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္နီးပါးပင္ ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ ျပႆနာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွ အိႏၵိယ သံ႐ံုးထံ မွတ္ခ်က္ေတာင္းခံခဲ့ေသာ္လည္း တုန္႔ျပန္မႈ မရရွိခဲ့ပါ။

စံခ်ိန္တင္

ဘိန္းႏွင့္ ဘိန္းျဖဴထုတ္လုပ္မႈတြင္ နဂိုကတည္းက အာဖဂန္ နစၥတန္၏ ေနာက္၌ ဒုတိယ လိုက္ေနခဲ့ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လည္း ယခုအခါတြင္ မက္သဖက္တမင္း စံခ်ိန္တင္ဖမ္းမိမႈမ်ား ေပၚေပါက္ေနေၾကာင္း သိရသည္။ ေမလအတြင္းက ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ကုန္တင္ထရပ္ကားတစီးကို ရဲအဖြဲ႔က တားဆီးစစ္ေဆးရာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၅ သန္းခန္႔ တန္ဖိုး ရွိမည့္ ရာဘေဆးျပား ၂၁ သန္းေက်ာ္ကို ဖမ္း ဆီးမိခဲ့သည္။

မူးယစ္ေဆးကုန္သြယ္မႈ ျမင့္တက္လာျခင္းက ႏိုဘယ္လ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ အစိုးရအတြက္ စိန္ေခၚမႈတခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ၿမိဳ႕ျပဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ အလွ်င္အျမန္တိုးတက္လာေနျခင္းကလည္း ထိုင္းႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ ကဲ့သို႔ မက္သဖက္တမင္းသံုးစြဲမႈမ်ားျပားသည့္ ေနရာမ်ိဳး ျဖစ္လာေစခဲ့သည္။ ျပည္တြင္းတြင္ မက္သဖက္တမင္း သံုးစြဲမႈ တ႐ွိန္ထိုး ျမင့္လာျခင္း ေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား အတြက္လည္း စိတ္ပ်က္စရာ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ထိုအခ်ိန္တြင္ အေရွ႕ဘက္နယ္စပ္ေဒသမ်ား ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ အိႏၵိယ နယ္စပ္တို႔ၾကားမွ အဓိက စခန္းေထာက္ အခ်က္ အခ်ာေနရာတခု ျဖစ္ေနသည့္ မႏၲေလးၿမိဳ႕မွ ရဲအဖြဲ႔၀င္မ်ားက အိႏၵိယႏိုင္ငံထုတ္ pseudoephedrine မ်ားကို ဖမ္းမိေနဆဲ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။

ေဒသတြင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတခုျဖစ္သည့္ အိႏၵိယ-ျမန္မာ လမ္းေဖာက္လုပ္ေရး စီမံကိန္းမ်ားက ကုန္သြယ္ေရး ႏွင့္ ကုန္စည္ကူးသန္းမႈကို တိုးျမင့္လာေစရန္ ျဖစ္သည္ဟု UNODC မွ Jeremy Douglas ကေျပာသည္။

“အိႏၵိယနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အတိုင္းအတာ တခ်ိဳ႕ေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔က ပူးေပါင္း စစ္ ဆင္ေရး ဒါမွမဟုတ္ သတင္းအခ်က္အလက္ ဖလွယ္ျခင္းေတြ ေတာ့ မ်ားမ်ားစားစား မလုပ္ၾကဘူး။” ဟု သူက ဆိုသည္။

ေဆး၀ါးႏွင့္ ဓာတုေဗဒ ပစၥည္းမ်ားကို တမူးၿမိဳ႕၏ တဘက္ အိႏၵိယ နယ္စပ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည့္ မိုးေရး (Moreh ) မွတဆင့္ ေမွာင္ ခို တင္ပို႔မႈ အမ်ားဆံုးျဖစ္သည္ဟု ျမန္မာရဲအဖြဲ႔က ဆိုသည္။ ပစၥည္းပို႔ေပးရသူမ်ား သို႔မဟုတ္ ၀န္တင္လားမ်ားကို ဖမ္းဆီးမိခဲ့ေသာ္လည္း အဓိက လူမ်ားကို ဖမ္းဆီးမိရန္အတြက္ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံ၏ အကူအညီလိုအပ္သည္ဟု လည္း သူတို႔က ေျပာသည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္က မ်ားျပားသည့္ Pseudoephedrine တင္ပို႔မႈ ျပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္သူဟု သံသယရွိေသာ အိႏၵိယ ႏို္င္ငံသားတဦး နယ္စပ္ တဘက္သို႔ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားခဲ့သည္ဟု တမူးၿမိဳ႕နယ္ ရဲတပ္ဖြဲ႔မွဴး ရဲမွဴး စိုးႏိုင္က ေျပာသည္။

“အိႏၵိယနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အားနည္းခဲ့တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ သူ႔ကို မဖမ္းႏိုင္ခဲ့ဘူး” ဟု သူက ေျပာသည္။

ေမွာင္ခိုလုပ္ငန္း၏ အဓိက လူမ်ားက အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ ပုန္းခုိေနသည္ သို႔မဟုတ္ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံလုပ္ pseudoephedrine မ်ားကိုဖမ္းမိသည္ စသည္တို႔ကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က အေထာက္အထား ျပသခဲ့ျခင္းမရွိဟု အိႏိၵယႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ဗ်ဴ႐ို (NCB) က ဆိုသည္။

“တျခားႏိုင္ငံေတြကလဲ ေရာက္လာႏိုင္ပါတယ္” ဟု NCB အႀကီးတန္း အရာရွိတဦးက ေျပာသည္။ သူ႔တြင္ စာနယ္ဇင္း မ်ား ႏွင့္ ေျပာဆိုရန္ အခြင့္ အာဏာ မရွိသျဖင့္ အမည္ကို ေဖာ္ျပျခင္း မျပဳရန္လည္း ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။
===================
251 / End