အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ
တစ္ခ်ိန္က ဒီမိုကေရစီအေရး ထုတ္ေဖာ္ဆႏၵျပခဲ့တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ အမ်ိဳးသားေရးတရား ေဟာၾကားသူတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေနပါၿပီ။
စစ္ယူနီေဖာင္း အျပည့္အစုံဝတ္ထားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ထြန္းထြန္းနဲ႔ ေဒသခံတပ္မႉးေတြဟာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးတစ္ပါးကို ဝပ္တြားခယၿပီး ဖူးေျမႇာ္ၾကည္ညိဳေနၾကတယ္။ လႉဖြယ္၀တၳဳေတြ ဆက္ကပ္ၿပီး ဘုန္းႀကီးက ေဟာၾကားတဲ့တရားကို နာယူၾကပါတယ္။ စစ္တပ္က တိုင္းျပည္အာဏာကို သိမ္းယူၿပီး ၃ ရက္အၾကာ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၄ ရက္ေန႔မွာ စစ္ေကာင္စီက ႏိုင္ငံအတြင္း ဩဇာအႀကီးမားဆုံးျဖစ္တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ ေဒါက္တာ အရွင္ဉာဏိႆရကို အခုလို သြားေရာက္ဖူးေျမႇာ္ခဲ့ၾကတာပါ။
၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြက စစ္အဏာရွင္စနစ္ကို ဆန႔္က်င္ၿပီး ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈကို ေထာက္ခံအားေပးခဲ့တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ဟာ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ လုံး၀ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ၿပီး လတ္တေလာ စစ္အာဏာသိမ္းမႈကို ေထာက္ခံသူတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာပါတယ္။
တစ္ခ်ိန္က ဒီမိုကေရစီအေရး ေရွ႕ေဆာင္ေရွ႕႐ြက္ျပဳခဲ့တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္တစ္ေယာက္ အာဏာသိမ္းစစ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္အပါအဝင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေတြဆီက လႉဖြယ္၀တၳဳပစၥည္းေတြ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြအတြင္း အႀကိမ္ႀကိမ္လက္ခံရယူတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္တဲ့ ျပည္သူေတြဖက္ကေန၊ အာဏာကိုင္ထားသူေတြဖက္ ဆရာေတာ္ ယိမ္းသြားတယ္ဆိုတာကို ျပသေနတာပါ။ ပိုၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ဆိုရရင္ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ အထက္တန္းအလႊာက ဘုန္းႀကီးေတြဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၃၀ အတြင္း လက္နက္ကိုင္ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒကို ဆန႔္က်င္ရာကေန ေထာက္ခံလာတယ္ဆိုတာကို ေဖာ္က်ဴးေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
၁၉၈၈ ခုႏွစ္က လူထုအုံႂကြမႈမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၀ စုႏွစ္မ်ားစြာ ၾကာျမင့္ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီႀကိဳးပမ္းမႈအတြင္း ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သား၊ စစ္အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားအျဖစ္ အေျပာင္းအလဲ မ်ားခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒ၊ တိုင္းျပည္အတြင္း ဗုဒၶဘာသာ ဆက္လက္ႀကီးစိုးလိုစိတ္ေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘုန္းႀကီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားအေပၚမွာ လႊမ္းမိုးထားတဲ့ အေတြးအေခၚအယူအဆေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
စစ္တပ္ရဲ႕ အစြန္းေရာက္တဲ့ အစၥလာမ္ဆန႔္က်င္ေရးအေျချပဳ ဗုဒၶဘာသာ၊ ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္သူေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဗုဒၶဘာသာ အမွတ္သညာအတြက္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ဝါဒျဖန႔္မႈ စတာေတြေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသားေရး ဘုန္းႀကီးေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ေထာက္ခံေလ့ ရွိပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီျပယုဂ္ကေန တံေတြးခြက္ပက္လက္ေျမာတဲ့ စစ္အာဏာရွင္ေထာက္ခံသူအျဖစ္ သီတဂူဆရာေတာ္ ဘက္ေျပာင္းသြားမႈမွာ ဒီစိုးရိမ္မႈေတြက အဓိကေနရာကေန ပါဝင္ေနပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံကို အဂၤလိပ္အုပ္စိုးေနတဲ့အခ်ိန္ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၃ ရက္ေန႔မွာ ဧရာ၀တီျဖစ္ရဲ႕ အေရွ႕ဖက္ကမ္းနဖူးနဲ႔ သိပ္မေဝးတဲ့ သဲကုန္းဆိုတဲ့ၿမိဳ႕ေလးမွာ သီတဂူဆရာေတာ္ကို ဖြားျမင္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ၉ ႏွစ္အၾကာ ၁၉၅၇ ခုႏွစ္မွာ သာသနာ့ေဘာင္ထဲဝင္ခဲ့ၿပီး တစ္ျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေနရာရလာခဲ့ပါတယ္။ ေထရဝါဒဗုဒၶသာသနာ ထြန္းကားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက သာမန္လူေတြရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ေတြဟာ ဆြမ္းေလာင္းတာ၊ လႉဖြယ္၀တၳဳ ကပ္လႉပူေဇာ္တာ၊ တရားဓမၼနာယူဆည္းပူတာေတြကေနတစ္ဆင့္ သံဃာအသိုင္းအဝိုင္းနဲ႔ ကူးလူးဆက္ႏြယ္ေနတာပါ။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သံဃာအဖြဲ႕အစည္းဟာ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဩဇာအရွိန္အဝါ ရွိခဲ့ၿပီး ဘာသာေရးဦးေသွ်ာင္အျဖစ္သာမက ႏိုင္ငံရဲ႕ လူမႈစီးပြား ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ ေပါင္းကူးတံသားသဖြယ္ အေရးပါခဲ့ၾကပါတယ္။ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆုံးေက်ာင္းတိုက္ တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ၾကည္ညိဳေလးစားဖြယ္ေကာင္းတဲ့ တရားေဒသနာေတြ၊ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြက စတင္တဲ့ လူထုအက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းေတြ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္းေတြနဲ႔ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အမ်ားအျပား ရရွိခဲ့ပါတယ္။
၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ အဆုံးပိုင္းမွာ ဦးေနဝင္းနဲ႔ သူရဲ႕ ျမန္မာ့ ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီတို႔ ဦးေဆာင္တဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရ စတင္ၿပိဳလဲလာပါတယ္။ ရွစ္ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံလို႔ေခၚတဲ့ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္း လုထုအုံႂကြမႈ၊ အာဏာဖီဆန္မႈဟာ အာဏာရွင္ၿပိဳလဲမႈ အထြပ္အထိပ္ကာလ ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုအုံႂကြမႈကို အဓိကလႈံ႕ေဆာ္ေပးတာက ေက်ာင္းသားေတြျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဘုန္းႀကီးေတြပါ ဆႏၵျပမႈမွာ ပါဝင္လာပါတယ္။ Carleton College က လက္ေထာက္ ကထိကတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္လည္းျဖစ္တဲ့ ဦးထြန္းျမင့္က စစ္တပ္ဟာ သုံးေနက် နည္းလမ္းေတြနဲ႔ လူထုၾကားမွာ ေသြးခြဲဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
အဲဒီကာလမွာ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ အာဏာရွင္ဆန႔္က်င္ေရး တရားေတြေဟာကာ နာမည္ေက်ာ္ေနပါၿပီ။ နာမည္ေက်ာ္ တရားတစ္ခုမွာ ဗုဒၶရဲ႕ အဆုံးအမေတြထဲက မင္းက်င့္တရား ၁၀ ပါးအေၾကာင္း ထည့္သြင္းေဟာေျပာၿပီး ဦးေနဝင္းရဲ႕ ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီကို ေဝဖန္ခဲ့ပါတယ္။ တိုင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အာဏာကိုင္ထားမႈကိုသာမက ဗုဒၶဘာသာကို အမွန္တကယ္ ယုံၾကည္သူေတြမွ ဟုတ္ရဲ႕လားဆိုတာကိုပါ ေမးခြန္းထုတ္လိုက္တာပါ။ ဒီတရားနဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ဆႏၵျပသူေတြအေပၚ စစ္အာဏာရွင္ရဲ႕ အၾကမ္းဖက္ ၿဖိဳခြင္းမႈေတြေၾကာင့္ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို ေခတၱတိမ္းေရွာင္ခဲ့ၿပီး အဲဒီမွာ ကမာၻ႔ဘာသာတရားေတြကို ေလ့လာဆည္းပူးခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ျပည္ေတာ္ျပန္လာတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ပရိတ္သက္အင္အား ဆက္လက္ရွိေနဆဲပဲဆိုတာ ဆရာေတာ္က သိလိုက္ရပါတယ္။
သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္း အလႉဒါနျပဳတဲ့ နည္းစနစ္ကို တစ္ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာင္းလဲခဲ့သူပါ။ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ ျဖစ္ေပမယ့္ ေခတ္ပညာ၊ လူမႈဘ၀တိုးတက္ေရး ေဇာင္းေပးတဲ့ အလႉအတန္းျပဳမႈကို အားေပးခဲ့ၿပီး ဘာသာေရးအျပင္ဘက္က အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ စီမံကိန္းေတြဆီ အလႉအတန္း ေရာက္ေစခဲ့ပါတယ္။ လႉဒါန္းမႈအမ်ားစုဟာ ဘုန္းႀကီးေတြနဲ႔ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေတြဆီ တိုက္႐ိုက္သြားေနေပမယ့္ ဆရာေတာ္ရဲ႕ ဒီလုပ္ရပ္က သိသာတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ တို႐ြန္တိုတကၠသိုလ္က ေခတ္ၿပိဳင္ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီဆိုင္ရာ လက္ေထာက္ကထိကျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ထင္ရွားတဲ့ ပညာရွင္လည္းျဖစ္တဲ့ မက္သယူးေဝါလ္တန္က အခုလို မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ပါတယ္။
“ျမန္မာျပည္သူေတြဟာ လႉဒါန္းေပးကမ္းမႈေတြကို မိမိတို႔နဲ႔ နီးစပ္ရာေဒသေတြမွာပဲ လုပ္ၾကတာပါ။ သီတဂူဆရာေတာ္ကေတာ့ လႉဒါန္းမႈ နည္းစနစ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ လူေတြရဲ႕ အျမင္ကို အမွန္တကယ္ ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္တဲ့ လက္တစ္ဆုပ္စာ ဘုန္းႀကီးေတြထဲက တစ္ပါးျဖစ္ပါတယ္”
တိုင္းျပည္မွာ အေျခတည္စ အာဏာရွင္ဆန႔္က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈနဲ႔အတူ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ ဩဇာကလည္း ဆက္လက္ႀကီးထြားလာပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ မူဝါဒကို မႀကိဳက္တဲ့အတြက္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ဆရာေတာ္သံဃာေတာ္ေတြ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာ လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပခဲ့ၿပီး ‘ေ႐ႊဝါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး’ လို႔ နာမည္ေက်ာ္ပါတယ္။ ဒီလႈပ္ရွားမႈမွာ သီတဂူဆရာေတာ္ မပါဝင္ပါဘူး။ ဒီလႈပ္ရွားမႈကို ေရွာင္ခဲ့႐ုံသာမက သူ႔ေက်ာင္းတိုက္က ဘုန္းႀကီးေတြ ဆႏၵျပမႈမွာ မပါဝင္ဖို႔ ဆရာေတာ္က တားျမစ္ခဲ့ပါေသးတယ္။
၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေ႐ႊဝါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးမွာ သံဃာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီမိုကေရစီ ရရွိေရးအတြက္ ပါဝင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ ဒီလႈပ္ရွားမႈဟာ သူတို႔လိုဘကို ျဖည့္ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ထင္ၾကတဲ့ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသားေရးဝါဒီေတြလည္း ထုနဲ႔ထည္နဲ႔ ပါဝင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီလူေတြ ‘၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေ႐ႊဝါေရာင္ ေတာ္လွန္ေရးမွာ ပါဝင္တာဟာ အေျခခံအခြင့္အေရး၊ မဲေပးခြင့္ရေရး’ ေလာက္နဲ႔တင္ တင္းတိမ္ဖို႔မဟုတ္ဘူးလို႔ ေအာက္စဖို႔တကၠသိုလ္ Exeter ေကာလိပ္မွာ လူမႈမႏုႆေဗဒ ပညာရပ္ သင္ၾကားပို႔ခ်သူျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူလည္းျဖစ္တဲ့ မီလန္ မက္ေကက ေျပာပါတယ္။ သူတို႔ေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ ဗုဒၶဘာသာႏိုင္ငံ ခိုင္မာအားေကာင္းေရး ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္မယ့္၊ ေဆာင္႐ြက္လိုစိတ္ရွိမယ့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ိဳး တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ေအာင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္က လမ္းဖြင့္ေပးႏိုင္လိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆက ဒီလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္ဖို႔ အဲဒီလူေတြအတြက္ ေမာင္းႏွင္အားျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ မက္ေကက သုံးသပ္ပါတယ္။
သာမန္လူတန္းစားအလႊာထဲ ဝင္ေရာက္လာတဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ ဩဇာတိကၠမဟာ က်ယ္ျပန႔္လာပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ လူေပါင္း ၁ သိန္းေလာက္ေသဆုံးတဲ့ နာဂစ္မုန္တိုင္းကာလမွာ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံခဲ့ရတဲ့ ေဒသေတြကို အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးပစၥည္းေတြ ေလွ၊ ထရပ္ကားေတြနဲ႔ ပိုေဆာင္ေပးခဲ့မႈေၾကာင့္ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ပိုၿပီး ေက်ာ္ၾကားလာပါတယ္။ မုန္တိုင္းဒဏ္ အဆိုး႐ြားဆုံးခံရတဲ့ ၿမိဳ႕ ၄ ၿမိဳ႕မွာ တစ္ပတ္အတြင္း ဆရာေတာ္ဟာ ကယ္ဆယ္ေရးစင္တာေတြ ေဆာက္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဆာင္႐ြက္မႈေတြေၾကာင့္ လူႀကိဳက္မ်ားမႈ တက္လာသလို၊ အာဏာပိုင္အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ ဆက္ဆံေရးလည္း တိုးတက္လာပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈအေပၚ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ပိုၿပီး မီးေမာင္းထိုးလာတဲ့အခ်ိန္ သီတဂူဆရာေတာ္လည္း အာ႐ုံစိုက္ ခံလာရပါတယ္။ အေမရိကန္သမၼတ ဘာရက္အိုဘားမား၊ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဖရန္စစ္တို႔ ႏွစ္ဦးစလုံး တိုင္းျပည္ကို လာေရာက္လည္ပတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ သီတဂူဆရာေတာ္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံခဲ့ပါတယ္။
၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ပိုင္းမွာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြနဲ႔ မြတ္စလင္ေတြအၾကား ပဋိပကၡအတြင္း ၾကား၀င္ေစ့စပ္သူအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေပးမယ္လို႔ သီတဂူဆရာေတာ္က ကမ္းလွမ္းခဲ့ၿပီး လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြၾကားထဲက ဒဏ္ရာေတြကို ကုစားေရး ရည္႐ြယ္တဲ့ ဘာသာေပါင္းစုံ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာလည္း ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဆရာေတာ္ဟာ အစၥလာမ္က ၿခိမ္းေျခာက္မႈျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ သတိေပးတရားေတြ ေဟာခဲ့ပါတယ္။
၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ျပည္သူ႔ေတြရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ကို ဝင္ေရာက္ က်ဴးေက်ာ္စြက္ဖက္တဲ့ အျပင္းထန္ဆုံး မြတ္စလင္ဆန႔္က်င္ေရး ဥပေဒတစ္ခုကို ျပဌာန္းလိုက္ပါတယ္။ မြတ္စလင္လူဦးအေရ အမ်ားဆုံးရွိတဲ့ ေဒသေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကေလးတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္အၾကား ၃ ႏွစ္ ဒါမွမဟုတ္ ၃ ႏွစ္ေက်ာ္ ျခားဖို႔၊ ဘာသာကူးေျပာင္းေရး ေဒသအစိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူဖို႔ ဒီဥပေဒမွာ ျပဌာန္းထားၿပီး မယားၿပိဳင္ထားတာကို ပိတ္ပင္တာ၊ ရပ္ကြက္က လူတစ္ေယာက္က ကန႔္ကြက္ရင္ လက္ထပ္ထိမ္းျမားမႈ တရားမဝင္ဘူးလို႔ သတ္မွတ္တာေတြလည္း ပါဝင္ပါတယ္။
သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ဒီဥပေဒကို အားေပးေထာက္ခံ႐ုံသာမက ႏိုင္ငံေရးမွာ ဘာသာေရးသမားေတြ ဝင္စြက္တာ မွန္ကန္တယ္ဆိုၿပီး အတိတ္သမိုင္းက အျဖစ္အပ်က္နဲ႔ ခ်ိန္ထိုးႏႈိင္းယွဥ္ျပခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၁၀၀ အရင္က ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒ ျပန႔္ႏွံ႔မႈကို ေလ်ာ့ပါးေစဖို႔အတြက္ ခရစ္ယာန္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီေတြ ဖြဲ႕စည္းေရး ပုပ္ရဟန္းမင္းက ကူညီခဲ့တာကို ေထာက္ျပၿပီး၊ ဗုဒၶဘာသာေခါင္းေဆာင္ေတြလည္း ဥပေဒေတြျပဌာန္းကာ အစၥလာမ္ဝါဒ ျပန႔္ႏွံ႔မႈကို တားဆီးရမယ္လို႔ သူက ေစာဒကတက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာက တားျမစ္ထားေပမယ့္လည္း ဘုန္းႀကီးေတြ စစ္မႈထမ္းမယ္လို႔ေျပာတာ၊ ဥပေဒျပဌာန္းၿပီး မြတ္စလင္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကို ဖိႏွိပ္ဖို႔ တိုက္တြန္းတာေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။
အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားဆိုတဲ့ ကိစၥအတြက္ စစ္တပ္နဲ႔ သံဃာေတြ ပူးေပါင္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရာမွာ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ အတိတ္ကအေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ ခ်ိန္ထိုးႏႈိင္းယွဥ္ကာ ေျပာၾကားေလ့ရွိပါတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က တရားတစ္ခုမွာ ေထရဝါဒ ဗုဒၶစာေပထဲက အႏုရတၳပူရျပည္ (ယေန႔ေခတ္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ) ကို အုပ္စိုးတဲ့ ဒုတၳဂါမဏိ ဘုရင္အေၾကာင္း ထည့္သြင္းေဟာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶဝါဒက ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္မႈကို စစ္အင္အားသုံး အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ခဲ့တာပါ။ ဘုရင္ႀကီးရဲ႕ ရန္သူေတြဟာ (ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္တာေၾကာင့္) လူလို႔ယူဆလို႔မရတဲ့အတြက္ ေထာင္ေသာင္းခ်ီ သတ္ျဖတ္တာဟာ မွန္ကန္တဲ့၊ တရားတဲ့လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ဒ႑ာရီအေၾကာင္းအရာကို မီးေမာင္းထိုးျပၿပီး ေဟာၾကားခဲ့တဲ့တရား ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္သူေတြဟာ လမ္းမွန္သူေတြ (ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ) ျဖစ္ရင္ သူတို႔အေပၚ ေသြးေခ်ာင္းစီးစစ္ပြဲ ဆင္ႏႊဲတာဟာ လုံး၀မွားယြင္းတယ္လို႔ သီတဂူဆရာေတာ္က ဆိုလိုခ်င္ပုံရပါတယ္။
အတိတ္က ဗုဒၶဘာသာဝင္ အုပ္စိုးသူေတြ၊ ဘုန္းႀကီးေတြဟာ ဒီအေၾကာင္းအရာကို အသုံးခ်ၿပီး ေသြးေခ်ာင္းစီးသတ္ျဖတ္မႈေတြ မွန္ကန္ေၾကာင္း၊ တရားေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ၾကၿပီး၊ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ အထက္ပါတရားကလည္း မြတ္စလင္ေတြဟာ အမ်ိဳး၊ ဘာသာ၊ သာသနာအတြက္ အနီးကပ္ရန္သူလို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ပုံေဖာ္ၾကတဲ့ အစိုးရနဲ႔ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြက ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္သူေတြဟာ လူမဟုတ္ေၾကာင္း ႏွိမ့္ခ်ေစာ္ကားတဲ့ ႀကိဳးပမ္းမႈ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းပါ။ ဒီလို ဘာသာေရးအေျချပဳ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒကို တစ္ခါ တစ္ရံ ေဝဖန္မႈေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ ဘုန္းႀကီးတစ္ပါးဆိုရင္ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ ေဟာၾကားမႈဟာ ‘အႏၲရာယ္ရွိတယ္’ လို႔ မွတ္ခ်က္ ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဝဖန္ေထာက္ျပသူက အဲဒီေလာက္သာ ရွိပါတယ္။ မြတ္စလင္ေတြအေပၚ ဖိႏွိပ္ညႇင္းပမ္းမႈကို ဗုဒၶဘာသာအယူအဆအရ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တယ္ဆိုတဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ ဒီေျပာဆိုခ်က္ဟာ ျမန္မာျပည္သူလူထုအေပၚမွာ သိသိသာသာကို လႊမ္းမိုးထားပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံက ဗုဒၶဘာသာ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီ ဆိုတာမ်ိဳးအျပင္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဘာသာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္မွာ ထင္ရွားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္ ရွိေနေအာင္ သီတဂူဆရာေတာ္က ႀကိဳးပမ္းေဆာင္႐ြက္ခဲ့ပါတယ္။ လူအမ်ားအျပားတက္တဲ့ တရားပြဲေတြကို မၾကာခဏ ၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲ က်င္းပၿပီး ဗီဒီယိုသမားေတြနဲ႔ တရားပြဲေတြကို မွတ္တမ္းတင္ကာ လူမ်ားမ်ားဆီ ေရာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ဖက္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကိုလည္း ဆရာေတာ္က တစ္ျဖည္းျဖည္းခ်င္း တည္ေဆာက္ပါတယ္။ အဲဒီေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ဆရာေတာ္ရဲ႕ ေမြးေန႔ပါတီကို တက္ေရာက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကိုလည္း ဆရာေတာ္က ႂကြားလုံးထုတ္တတ္ပါတယ္။ သူတည္ေထာင္ထားတဲ့ ေက်ာင္းတိုက္ေတြမွာ အိုဘားမားနဲ႔ တြဲ႐ိုက္ထားတဲ့ ကိုယ္လုံးျပည့္ပုံႀကီးကို ခ်ိတ္ဆြဲထားပါတယ္။ ဒီလုပ္ရပ္ေတြကို တစ္ခ်ိန္က သီတဂူဆရာေတာ္ကို ဥကၠဌတင္ခဲ့တဲ့ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္အဖြဲ႕ မဘသလို အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီ အသိုင္းအ၀ိုင္းက ဘုန္းႀကီးေတြကပါ ေဝဖန္ခဲ့ၾကပါတယ္။
“မဘသေခါင္းေဆာင္ပိုင္းက အရွင္ဉာဏိႆရကို ‘အင္တာေနရွင္နယ္ဘုန္းႀကီး’ လို႔ ႐ြဲ႕ၿပီးေခၚၾကတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဗုဒၶဘာသာကို ကာကြယ္ဖို႔၊ ျမႇင့္တင္ဖို႔ထက္ တစ္ကိုယ္ေရေက်ာ္ၾကားမႈကို ႏိုင္ငံရပ္ျခားအထိ ျဖန႔္က်က္ တည္ေဆာက္ဖို႔သာ စိတ္ဝင္စားတယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ” လို႔ ျမန္မာ့အေရးကြၽမ္းက်င္သူ မက္ေကက ေျပာပါတယ္။
အခုႏွစ္မွာလည္း သီတဂူဆရာေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ ထပ္မံေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ အာဏာသိမ္းစစ္ေကာင္စီက ဆႏၵျပသူေတြအေပၚ သတ္ျဖတ္မႈကို ႏႈတ္ဆိတ္ေနတာအတြက္ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြမွာပါ ေဝဖန္ခံလာရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မတ္လမွာေတာ့ အျခား ထင္ရွားတဲ့ ဘုန္းႀကီးေတြနဲ႔ေပါင္းၿပီး ေၾကျငာခ်က္တစ္ေစာင္ ထုတ္ခဲ့ပါတယ္ ။ဒီေၾကျငာခ်က္မွာ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ‘လက္နက္မဲ့ အရပ္သားေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္ၿဖိဳခြင္းမႈကို ခ်က္ျခင္းရပ္တန႔္ဖို႔’ စစ္ေခါင္းေဆာင္ မင္းေအာင္လႈိင္ကို တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္အတိုင္း ဒီတစ္ႀကိမ္မွာလည္း သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ မင္းက်င့္တရား ၁၀ ပါးကို လိုက္နာဖို႔ စစ္ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းကို တိုက္တြန္းေဆာ္ဩခဲ့ပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြနဲ႔ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြအၾကားက ဆက္ဆံေရးဟာ နားလည္ရခက္ပါတယ္။ အမ်ားစုက ဗုဒၶဘာသာ အသင္းအဖြဲ႕ေတြအတြက္ လႉဒါန္းၾကေပမယ့္ ေ႐ြးခ်ယ္စရာေတြ မ်ားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဝဖန္ေထာက္ျပတဲ့ ဘုန္းႀကီးေတြမွာ ယုံၾကည္သူေတြက သူတို႔ကိုေက်ာ္ၿပီး တစ္ျခားေက်ာင္းတိုက္ေတြကို လႉဒါန္းၾကတဲ့ လစ္လ်ဴရႈမႈ အႏၲရာယ္ ရွိေနပါတယ္။ စစ္ေကာင္စီရဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈကို ျပည္သူအမ်ားစုက သိသိသာသာ ျပတ္ျပတ္သားသား ဆန႔္က်င္လာၾကာတာေၾကာင့္ သီတဂူဆရာေတာ္ဟာ သူ႔ရဲ႕ရပ္တည္ခ်က္ေျပာင္းလဲဖို႔ ဖိအားျဖစ္လာတဟာ သိပ္ အံ့ဩစရာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။
လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အရင္က ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ႏိုင္ငံေရး ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈမွာ အားက်အတုယူစရာအျဖစ္ ရႈျမင္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ကမာၻတစ္ဝွမ္း အာဏာရွင္ဝါဒ ေခါင္းျပန္ေထာင္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပသူေတြကို သတ္ျဖတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက စုေပါင္းၿပီး ထိေရာက္တဲ့ တုန႔္ျပန္ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ိဳး မရွိေသးတဲ့အခ်ိန္ တစ္ျခားအာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြက စစ္ေကာင္စီရဲ႕ အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြကို အားေပးအားေျမႇာက္ ျပဳေနၾကပါတယ္။ ဦးထြန္းျမင့္က အာဏာရွင္စနစ္ ဦးေမာ့လာတာဟာ ကမာၻတစ္ဝွမ္းက ဒီမိုကေရစီအတြက္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဆႏၵျပမႈေတြ၊ သီတဂူဆရာေတာ္အပါအဝင္ ေခါင္းေဆာင္ေတြအေပၚ ေဝဖန္ေစာေၾကာမႈေတြဟာ အခ်ည္းအႏွီးေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ အခုႏွစ္ ဆႏၵျပပြဲေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက မတူညီတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကား ေတြ႕ရခဲတဲ့ စည္လုံးညီၫြတ္မႈကို ေဖာ္က်ဴးေနပါတယ္။
ျပည္သူလူထုဆီက ထိေရာက္တဲ့ ေဝဖန္မႈေတြ၊ စစ္ေကာင္စီရဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈကို အထင္ရွားဆုံး အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီေတြထဲက တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ သီတဂူဆရာေတာ္က လူသိရွင္ၾကား ေဝဖန္ရႈတ္ခ်ေပးဖို႔ ဆႏၵျပသူေတြရဲ႕ ေတာင္းဆိုမႈေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဒီမိုကေရစီအေပၚ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို တြန္းလွန္ေကာင္း တြန္းလွန္ႏိုင္လိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္လင္းေရာင္ျခည္ေလးတစ္ခု ျဖစ္ေၾကာင္းပါ …
Ref: Foreign Policy
(Foreign Policy ပါ A Famous Buddhist Teacher Is Under Fire for Backing Myanmar’s Junta ကို ေလးေမာင္က ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုပါသည္)
****************************************************************
END / 251
