ျမန္မာ့အေရးမွာ အာဆီယံ ဘာေၾကာင့္ ေနာက္ဆုံး ျပတ္သားလာသလဲ ?

အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ


အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအသင္း အာဆီယံအေနနဲ႔ ဘ႐ူႏိုင္းမွာ က်င္းပမယ့္ လာမယ့္ ထိပ္သီးညီလာခံဆီ တက္ေရာက္ေရးမွာ ျမန္မာ စစ္အုပ္စု ကိုယ္စားျပဳသူေတြကို ပိတ္ပင္ခဲ့တာဟာ အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ ေရရည္မူဝါဒျဖစ္တဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ ဆယ္ႏိုင္ငံထဲက ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို ‘မစြက္ဖက္ေရး’ မူဝါဒကို ပထမဆုံး ေသြဖယ္လာခဲ့တာပဲလား။ ဒါဆိုရင္ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ။  

ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ အာဏာသိမ္းမႈနဲ႔ စစ္တပ္ရဲ႕ အာဏာ လုယူမႈအေပၚ ႀကီးမားတဲ့ ျပည္သူ႔ ေတာ္လွန္ဖီဆန္မႈေတြအေပၚ စစ္တပ္က ရက္ရက္စက္စက္ ဖိႏွိပ္ၿဖိဳခြင္းရာမွာ လူ ၁၀၀၀ ေက်ာ္ထက္မနည္း ေသဆုံးရၿပီး လူေပါင္းမ်ားစြာ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ခံရတာေၾကာင့္ စိုးရိမ္တာေၾကာင့္ပဲလား။
 
ဒါမွမဟုတ္ ထိေရာက္မႈ မရွိဘူးလို႔ အာဆီယံအေပၚ ေဝဖန္မႈေတြ တိုးပြားလာတာနဲ႔အတူ ကမာၻ႔အင္အားႀကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေရးအာဏာမွာ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ တိုးမ်ားလာတဲ့အခ်ိန္ ယုံၾကည္မႈ ေပ်ာက္ဆုံးေနတာအတြက္ အရွက္ေျပ႐ုံသက္သက္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ပဲလား။

ျမန္မာစစ္အာဏသိမ္းမႈကို မည္ကာမတၱာမဟုတ္ဘဲ ရႈတ္ခ်ေနၿပီး ႏိုင္ငံမွာ ပုံမွန္အေျခအေနဆီ ျပန္ေရာက္ေရး အားထုတ္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ တိုက္တြန္းေနတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ အျခားေသာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာသာေပးမႈအေပၚမွာ အာဆီယံဟာ ေတာ္ေတာ္ေလး မွီခိုေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင္ေတာ့ COVID-19 ကပ္ေဘးေနာက္ပိုင္းမွာပါ။  
ျမန္မာဆႏၵျပသူေတြဟာ ထိေရာက္မႈ မရွိဘူးဆိုၿပီး အာဆီယံအဖြဲ႕ကို ရႈတ္ခ်ၾကသလို ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္း ရန္ကုန္က ျပည္သူ႔ဆႏၵျပပြဲေတြမွာဆိုရင္ အာဆီယံအလံကို မီးတင္ရႈိ႕တာေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

အာဆီယံ ကိုယ္၌က လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီ အသင္းအဖြဲ႕အျဖစ္ ထင္ဟပ္ျပဖို႔လည္း ခဲယဥ္းေနပါတယ္။ အဖြဲ႕ရဲ႕ လက္ရွိ ဥကၠ႒ ဘ႐ူႏိုင္းႏိုင္ငံဟာ ဘုရင္စနစ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံပါ။ ဗီယက္နမ္နဲ႔ လာအို အဖြဲ႕ဝင္ႏွစ္ႏိုင္ငံဟာလည္း ကြန္ျမဴနစ္အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ တစ္ပါတီစနစ္ႏိုင္ငံေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။  

ကေမာၻဒီးယားဟာလည္း ႏိုင္ငံေရးအတိုက္အခံ ပါတီကို တရားမဝင္ေၾကာင္း မၾကာေသးခင္ကမွ ေၾကညာဖ်က္သိမ္းခဲ့သူ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟြန္ဆန္က အုပ္ခ်ဳပ္ေနတာျဖစ္ၿပီး ရက္စက္တဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ဆီ ႏိုင္ငံကို တြန္းပို႔ေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

စင္ကာပူႏိုင္ငံမွာ မီဒီယာနဲ႔ အရပ္သားအခြင့္အေရးေတြဟာ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္ေတာင္ ခ်ိဳ႕တဲ့ေနၿပီး မေလးရွားကပဲ ဒီမိုကေရစီတစ္ပိုင္း ႏိုင္ငံအျဖစ္ အေကာင္းဆုံးျပယုဂ္အျဖစ္ ရွိေနေတာ့တာပါ။ ဖိလစ္ပိုင္ရဲ႕ သမၼတ ဒူတာေတးကေတာ့ မီဒီယာေတြနဲ႔ အတိုက္အခံအားလုံးကို ေဆးေဖာ္ေၾကာဖက္ မလုပ္တာအတြက္ လူသိမ်ားရသူပါ။
ထိုင္းႏိုင္ငံဆိုရင္လည္း စစ္တပ္ဟာ ေ႐ြးေကာက္ခံအစိုးရေတြကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး အာဏာသိမ္းမႈေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သမိုင္းေၾကာင္း ရွိထားပါတယ္။ ၂၀၁၉ မွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတဲ့ၾကားကပဲ စစ္တပ္ဟာ မတန္တဆ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑ကို ရယူထားတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ဆန္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ သမိုင္းေၾကာင္း ရွိခဲ့တဲ့ အင္ဒိုနီးရွားကေတာ့ ဒီမိုကေရစီ အက်ဆုံး အာဆီယံအဖြဲ႕ဝင္လို႔ဆိုရင္ေတာင္ ျငင္းဆန္မယ့္သူေတြက ရွိေနဦးမွာပါ။
အာဆီယံရဲ႕ အေျခခံအက်ဆုံး မူေဘာင္ႏွစ္ရပ္ဟာ ‘ဝင္ေရာက္မစြက္ဖက္ေရး’ နဲ႔ ‘ဘုံသေဘာတူညီမႈ’ ပဲျဖစ္ၿပီး ဒီအတြက္ေၾကာင့္လည္း ဒီမိုကေရစီမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံေတြၾကား ဒါမွမဟုတ္ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံအတြင္း ျပႆနာ ျဖစ္ပြားတဲ့အခါ တိက်ျပတ္သားတဲ့ ဘယ္လို အေရးယူေဆာင္႐ြက္မႈမွ လက္ရွိအထိ ျဖစ္မလာႏိုင္ေသးတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီ (စစ္ေကာင္စီ SAC) လို႔ သိၾကတဲ့ ျမန္မာစစ္အာဏာသိမ္း စစ္ေကာင္စီ ကိုေတာ့ အာဆီယံေခါင္းေဆာင္ေတြ သည္းခံႏိုင္စိတ္ ကုန္သြားတာကေတာ့ ရွင္းလင္းေသခ်ာေနပါတယ္။

စစ္အာဏာသိမ္း ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ လက္ရွိမွာ ကိုယ္တိုင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ရာထူးရယူထားသူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ဟာ ဧၿပီ ၂၄ ရက္က ဂ်ကာတာဆီ တစ္ရက္တာ ခရီးစဥ္သြားေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ခ်က္ခ်င္းရပ္ေရး၊ ပဋိပကၡကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းလိုတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းအားလုံးၾကား ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးမႈေတြ ေဖာ္ေဆာင္ေရးစတာေတြ အပါအဝင္ျဖစ္တဲ့ ‘ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ငါးရပ္’ ကို ဒီ ခရီးစဥ္အတြင္းမွာ အျခား အာဆီယံ မိတ္ဖက္ေတြနဲ႔ သေဘာတူညီခဲ့ၾကပါတယ္။  

ဒါအျပင္ ‘ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈေတြ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕ေရး’ အတြက္ အာဆီယံဥကၠ႒ကေန အထူးသံတမန္ ခန႔္အပ္ေရးနဲ႔ ေဘးဒုကၡ စီမံခန႔္ခြဲမႈ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရး အကူအညီဆိုင္ရာ အာဆီယံ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးစင္တာ AHA ကတစ္ဆင့္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရး အကူအညီေတြ ပံ့ပိုးေထာက္ပံ့ေရးကိုပါ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ခဲ့ၾကပါတယ္။

အထူးသံတမန္နဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာေရာက္ခြင့္နဲ႔ “ဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းအားလုံး” နဲ႔ ေတြ႕ဆုံေရးကိုပါ မင္းေအာင္လႈိင္က သေဘာတူခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္တိုဘာ ၂၆ ရက္ကေန ၂၈ ရက္အထိ ဗီဒီယိုကြန္ဖရင့္ကေန က်င္းပမယ့္ ထိပ္သီးအစည္းအေဝးမွာ စစ္အစိုးရ ကိုယ္စားျပဳသူေတြကို ပိတ္ပင္တဲ့ အာဆီယံ ဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္မွာ အြန္လိုင္းကပဲ က်င္းပခဲ့တဲ့ အာဆီယံ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမ်ား အစည္းအေဝး ထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ရပ္မွာ ရွင္းလင္းေျပာဆိုထားပါတယ္။
အဲဒီ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ မစြက္ဖက္ေရးဆိုတဲ့ ‘အာဆီယံ ပဋိညာဥ္အတြင္း အေျခခံမူေဘာင္ေတြ’ ကို မွတ္ခ်က္ျပဳထားေပမယ့္ “ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနဟာ ေဒသတြင္း လုံၿခဳံေရးအျပင္ စည္းလုံးညီၫြတ္မႈ၊ ယုံၾကည္အားထားရမႈနဲ႔ စည္းမ်ဥ္းအေျချပဳ အဖြဲ႕အျဖစ္ အာဆီယံရဲ႕ ဗဟိုရပ္တည္မႈေတြကိုပါ သက္ေရာက္လာေနေၾကာင္း” ဝန္ႀကီးေတြက ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒီအတြက္ လာမယ့္ ထိပ္သီးအစည္းအေဝးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္မႈ မရွိသူ ကိုယ္စားျပဳသူကိုပဲ အာဆီယံက ဖိတ္ၾကားလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ‘ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မပတ္သက္သူ’ ဆိုတာဟာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ရွိမွာ မဟုတ္သလို ဘယ္သူကို ဘယ္လို ေ႐ြးခ်ယ္ခန႔္အပ္မယ္ဆိုတာကိုလည္း မသိရပါ။  

ဒီေနာက္မွာ စစ္အုပ္စုဟာ အာဆီယံရဲ႕ အထူးသံတမန္အျဖစ္ ဘ႐ူႏိုင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Erywan Pehin Yusof ကို ခန႔္အပ္တာကို လက္ခံၿပီး ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ငါးရပ္အေပၚ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ခဲ့ေၾကာင္း၊ လိုအပ္တဲ့သူေတြဆီ AHA က တစ္ဆင့္ အကူအညီေတြ ေပးပို႔ျဖန႔္ျဖဴးခဲ့ေၾကာင္း တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖယ္ရွားဖမ္းဆီးခံ သမၼတ ဦးဝင္းျမင့္နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ တရား႐ုံးေတြမွာ ရာဇဝတ္မႈ စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတာေၾကာင့္ အထူးသံတမန္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံခြင့္ မေပးေၾကာင္းလည္း ဆိုပါတယ္။

အျခားတစ္ဖက္က ၾကည့္ရင္ ဒါဟာ စစ္ေကာင္စီအေနနဲ႔ ဖယ္ရွားခံ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ဆန႔္က်င္သူေတြနဲ႔ ဘယ္လို ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ိဳးကိုမဆို တံခါးပိတ္ထားတာပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ “ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ႏိုင္ငံေရးအရ ေစ့ေဆာ္တဲ့ အေရးယူမႈနဲ႔ ဖိအားေပးမႈ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ရွိသူေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ိဳးကေန အာဆီယံသံတမန္အေနနဲ႔ ေရွာင္ရွားႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္း” ျမန္မာႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနကလည္း မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

ႏိုင္ငံရဲ႕ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအရ သမၼတဟာ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး‌ေတြကို အာဏာလႊဲေျပာင္းေပးဖို႔ ဆုံးျဖတ္တာေၾကာင့္ ဖြဲ႕စည္းပုံနဲ႔အညီ အာဏာကို ရထားယူတာျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး စစ္ေကာင္စီက တစိုက္မတ္မတ္ေျပာေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

က်န္းမာေရးအေျခအေနေၾကာင့္ အၿငိမ္းစားယူတယ္လို႔ စစ္ေကာင္စီက ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးဝင္းျမင့္ထံကေန သမၼတေနရာကို စစ္တပ္က ခန႔္အပ္တဲ့ အၿငိမ္းစား ဒုတိယ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးျဖစ္တဲ့ ဒုတိယသမၼတ ဦးျမင့္ေဆြက ဆက္ခံရယူခဲ့တာလို႔ စစ္ေကာင္စီက ဆိုပါတယ္။  

ဒါေပမဲ့ ေအာက္တိုဘာ ၁၂ ရက္ တရား႐ုံးၾကားနာမႈမွာ သမၼတဦးဝင္းျမင့္ဟာ သူ က်န္းမာေရးေကာင္းေၾကာင္းကို အမ်ားသိေစခဲ့ပါတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ အာဏာမသိမ္းခင္ သမၼတဦးဝင္းျမင့္ကို ရာထူး စြန႔္လႊတ္ဖို႔ အတင္းဖိအားေပးခဲ့ၿပီး ျငင္းဆန္ရင္ ထိခိုက္နစ္နာမယ္လို႔ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့တယ္လို႔ သူ႔ေရွ႕ေန ဦးခင္ေမာင္ေဇာ္အဆိုအရ သိရပါတယ္။

သမၼတႀကီးက “လိုက္ေလ်ာတာထက္ အေသဘဲ ခံမယ္” ဆိုၿပီး ျပန္ေျပာခဲ့ေၾကာင္း သတင္းေထာက္ေတြဆီ ေပးပို႔တဲ့ အဂၤလိပ္လို စာသားမက္ေဆ့ခ်္မွာ ဦးခင္ေမာင္ေဇာ္က ေရးသားထားပါတယ္။ ဒီအတြက္ အာဏာရယူမႈက တရားဝင္တယ္လို႔ စစ္တပ္ရဲ႕ အခိုင္အမာ ေျပာဆိုထားတာ ေမွးမွိန္ေလ်ာ့ပါးသြားေစၿပီး စစ္တပ္ကို ပံ့ပိုးေပးထားတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအရေတာင္ တရားဝင္မႈ အားနည္းသြားေတာ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။  

အာဆီယံရဲ႕ ကနဦး ျမန္မာကို ပိတ္ပင္မႈဟာ မေလးရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Saifuddin Abdullah က စတင္လာပုံ ရွိပါတယ္။ စစ္ေကာင္စီအေနနဲ႔ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ငါးရပ္ကို အျပည့္အဝ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ျခင္း မရွိရင္ ဖယ္ရွားခံ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြနဲ႔ အတိုက္အခံပုဂၢိဳလ္ေတြ ပါဝင္တဲ့ အမ်ိဳးသားညီၫြတ္ေရးအစိုးရ NUG နဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ျပဳလုပ္ဖို႔ မေလးရွားႏိုင္ငံဟာ စဥ္းစားသုံးသပ္ဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနၿပီဆိုၿပီး သူက ေအာက္တိုဘာ ၆ ရက္မွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။
စကားေျပာ ျပတ္သားတဲ့ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Retno Marsudi ကလည္း “အက်ိဳးျဖစ္ေစမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကေန ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဒီမိုကေရစီ ျပန္ၿပီး မေဖာ္ေဆာင္သေ႐ြ႕ ႏိုင္ငံေရးအဆင့္မွာ ကိုယ္စားျပဳသူ မရွိသင့္ဘူး”ဆိုၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္မွာ တြစ္တာကေန ေရးသားခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး စိုးရိမ္ပူပန္မႈအရေတာ့ ျမန္မာရဲ႕ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္မႈအေပၚ စီမံႏိုင္ဖြယ္ မရွိဆိုၿပီး လက္ခံထားတဲ့ အာဆီယံအတြက္ေတာ့ စစ္ေကာင္စီရဲ႕ ေခါင္းမာၿပီး သိကၡာနည္းမႈဟာ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ေဒသတြင္း လုံၿခဳံေရးရာ သုေတသီေတြက ဆိုပါတယ္။  

မေလးရွားနဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန မြတ္စလင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြ စီးဝင္မႈကို လက္ခံရရွိေနရတာ ႏွစ္ အေတာ္ၾကာပါၿပီ။ ဩဂုတ္လကုန္အထိ မေလးရွားႏိုင္ငံက ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး မဟာမင္းႀကီး႐ုံးမွာ ဒုကၡသည္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးခိုလႈံ႕ခြင့္ ေတာင္းခံသူ ၁၇၉၃၉၀ ဦး မွတ္ပုံတင္ေၾကာင္း UNHCR အရ သိရပါတယ္။

အဲဒီ ဦးေရမွာ ၁၀၂၉၉၀ က ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြျဖစ္ၿပီး ၂၂၄၇၀ က ခရစ္ယာန္အမ်ားစုျဖစ္ၾကတဲ့ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားေတြျဖစ္သလို ၂၉၃၉၀ ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္ေနတဲ့ ေဒသေတြက အျခား တိုင္းရင္းသားေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဦးေရအတိအက် မသိရေပမယ့္လည္း ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ အင္ဒိုနီးရွားဆီ စက္ေလွေတြနဲ႔ ေဘးမ်ားတဲ့ ပင္လယ္ခရီးကိုျဖတ္ၿပီးလည္း သြားေရာက္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံက ဖိစီးခ်ဳပ္ျခယ္မႈေတြ၊ ႏွိပ္ကြပ္မႈေတြကေန ထြက္ေျပးၾကတဲ့ ဦးေရ ျမင့္တက္ေနတာကို ျမန္မာေရာ၊ အင္ဒိုနီးရွားပါ သင့္တင္ေလ်ာက္ပတ္စြာ ရပ္တည္မႈ မရွိတာေၾကာင့္ သူတို႔ကို ေနရပ္ျပန္ပို႔ႏိုင္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈကလည္း အရာမထင္ ျဖစ္ေနရပါတယ္။  

ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈဟာ အာဆီယံေဒသတြင္းက စီးပြားေရးကိုလည္း ဆိုးဝါးေစပါတယ္။ စင္ကာပူရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆီ ပို႔ကုန္တင္ပို႔မႈဟာ ၂၀၂၀ မွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ ဒသမ ၇ ဘီလီယံ ရွိခဲ့ပါတယ္။ တြင္းထြက္ေလာင္စာ၊ ေရနံ၊ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းနဲ႔ စက္ယႏၲရားေတြ အဓိကအားျဖင့္ တင္ပို႔တာပါ။ စင္ကာပူနဲ႔ အျခား အာဆီယံအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံေတြက ကုမၸဏီေတြဟာ ျမန္မာနဲ႔ စီးပြားေရး တြဲဖက္လုပ္ကိုင္တာအတြက္ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ၊ သပိတ္ေမွာက္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရပါတယ္။

အာဏာမသိမ္းခင္ကဆိုရင္ ဗီယက္နမ္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးကလည္း ဖြံ႕ၿဖိဳးေနခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ကုမၸဏီေတြဟာ ရန္ကုန္မွာ အိမ္ၿခံေျမနဲ႔ အႀကီးစား ေမာ္ဒယ္သစ္ ေရွာ့ပင္းေမာလ္ေတြမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက ထိပ္တန္း ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီႀကီးျဖစ္တဲ့ Mytel ဟာဆိုရင္ စစ္တပ္ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရးေကာ္ပိုေရးရွင္းနဲ႔ ဗီယက္နမ္စစ္တပ္ပိုင္ Viettel တို႔ၾကားက အက်ိဳးတူပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီ အနည္းငယ္သာ ရွိတဲ့ ဗီယက္နမ္အတြက္ေတာ့ ျပည္ပႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံမွာ စစ္တပ္ အာဏာသိမ္းတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ပုံမွန္ဆိုရင္ စိုးရိမ္ပူပန္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ ပူးတြဲပိုင္ ဆက္သြယ္ေရးတာဝါတိုင္ေတြကို စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ စစ္အစိုးရကို ဆန႔္က်င္သူေတြရဲ႕ ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးတာနဲ႔ အျခား ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ ဖ်က္ဆီးခံရတာကို ၾကည့္ျမင္ေနႏိုင္ဖို႔ေတာ့ ခက္ခဲလြန္းပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း အေျခအေနေတြကို အေလးထားေစာင့္ၾကည္သူေတြအေနနဲ႔လည္း
စစ္ေကာင္စီဟာ လက္ရွိ ဖမ္းဆီးထားဆဲ သမၼတ ဦးဝင္းျမင့္၊ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ အျခားေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အဓိပၸာယ္ျပည့္ဝတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ျပဳလုပ္လာမယ္လို႔ ယုံၾကည္ယူဆထားသူ မရွိသေလာက္ပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္  ဝိုင္းပယ္ခံရတဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံနဲ႔ ေရွ႕မတိုးသာ ေနာက္မဆုတ္သာ ျဖစ္ေနတဲ့ အာဆီယံဟာ နာမည္ဂုဏ္သတင္း ႏြမ္းသထက္ ႏြမ္လာပါေတာ့တယ္။ လုပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ ေနာက္ထပ္ ဘာျဖစ္မလဲဆိုတာ ေစာင့္ၾကည့္တာထက္ ပိုၿပီး လုပ္ႏိုင္တာကလည္း အာဆီယံအတြက္ အနည္းအက်ဥ္းသာ ရွိပါတယ္။

အာဆီယံရဲ႕ တကယ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္႐ြက္မႈကေတာ့ “ျမန္မာဟာ အာဆီယံမိသားစုရဲ႕ အေရးပါတဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္ေၾကာင္း ထပ္ေလာင္းေျပာၿပီး” ထိုအတြက္ ျမန္မာကို “ျပည္တြင္းေရးရာ ျပန္လည္ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီး ပုံမွန္ဆီ ျပန္သြားႏိုင္သည္အထိ” ထိပ္သီးအစည္းအေဝးဆီ မဖိတ္သင့္ေသးေၾကာင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမ်ား အစည္းအေဝး ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ဆိုထားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ကိုယ့္လမ္းေၾကာင္း ကိုယ္ ေ႐ြးၾကမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဝ႐ုန္းသုန္းကား အေျခအေနျဖစ္ေနတာပါ။ အာဆီယံအေနနဲ႔ သေကၤတသေဘာေဆာင္ ထိပ္သီးအစည္းအေဝးကေန ဖယ္ခ်န္တာထက္ ပိုၿပီး ျမန္မာ့အေရးမွာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းဟာလည္း အင္မတန္ပဲ နည္းပါးလြန္းလွပါတယ္။

(Asia Times ပါ Bertil Lintner ၏ ‘Why ASEAN finally took a stand on Myanmar’ ကို ဘာသာျပန္ဆိုပါသည္။)


****************************************************************
END / 251