အီရန်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး ဖိအားများအောက် ရောက်ရှိနေ၊ နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် သတင်းစာ ဖော်ပြ

အဲဟ်လေ့ဘိုက်(သ) (အလိုင်ဟေမွစ်စလာမ်) သတင်းဌာန ၊ အဗ်နာ

Mehr သတင်းဌာန ၏ အစီရင်ခံစာ အရ အမေရိကန်သတင်းစာ နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် က ၎င်း၏ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင် အီရန်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ပွဲသည် ကိုးလမြောက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီဖြစ်ပြီး ယီမင်နိုင်ငံရှိ တင်းမာမှုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ဒေသနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးအပေါ် ဖိအားများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေကြောင်း ရေးသားထားပါတယ်။

ဤအခြေအနေသည် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ နည်းပညာကဏ္ဍများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ရေနံဝင်ငွေအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ စီမံကိန်းများအတွက်လည်း အန္တရာယ်ဖြစ်လာနေပါတယ်။

သတင်းဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသည့် နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ် - IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ပင်လယ်ကွေ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (ဂျီစီစီ - GCC) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးသည် ယခုနှစ်အတွင်း ၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားမည်ဖြစ်ပါတယ်။

ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်းနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့တွင် စီးပွားရေးကျုံ့မှုနှုန်းသည် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါနိုင်ငံများ၏ စွမ်းအင်တင်ပို့မှုသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို လုံးဝနီးပါး မှီခိုနေရသောကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင်လည်း အစိုးရက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ယခုနှစ် တတိယသုံးလပတ်အတွင်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ယမန်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ယင်းကျဆင်းမှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ရေနံကဏ္ဍ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ ၂၀.၄ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ထို့အပြင် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ ညီလာခံကိုလည်း လာမည့်နှစ်အထိ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ပါတယ်။

သတင်းဆောင်းပါးတွင် ဆော်ဒီအာရမ်ကို (Saudi Aramco) ကုမ္ပဏီ၏ ရုံးချုပ်နှင့် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံပိုက်လိုင်းတစ်ခုတို့အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအပြင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသည့် သင်္ဘောများအပေါ် ဆက်လက်ကျရောက်နေသော အန္တရာယ်များကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (ယူအေအီး) တွင်လည်း ဒူဘိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏ လေကြောင်းခရီးစဉ် အသွားအလာသည် ယမန်နှစ်အဆင့်ထက် ယခုအချိန်အထိ နိမ့်ကျနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာလေကြောင်းလိုင်းအချို့သည် ဒေသတွင်းသို့ ပြေးဆွဲနေသော လေကြောင်းခရီးစဉ်များကို ရပ်ဆိုင်းထားကြပါတယ်။

သတင်းစာ၏ ဖော်ပြချက်အရ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကြောင့် အက်ဆွန်မိုဘိုင်း (ExxonMobil) ကုမ္ပဏီ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်သည် တနင်္လာနေ့တွင် အဘူဒါဘီ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် အဒစ်ပက် (ADIPEC) စွမ်းအင်ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။

ဒူဘိုင်းမြို့တွင် ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ကမ္ဘာ့ခရက်ဒစ်အဆင့်သတ်မှတ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် မူဒီစ် (Moody's) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အော်ရီလီယန် မာလီ က ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဟိုတယ်လုပ်ငန်းနှင့် အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများသည် ယုံကြည်မှုကျဆင်းလာခြင်းကြောင့် ထိခိုက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

၎င်းက ယုံကြည်မှုကင်းမဲ့သည့် အခြေအနေ ဆက်လက်တည်ရှိနေပါက ဒေသတွင်းရှိ ရေနံမဟုတ်သော ကဏ္ဍများအပေါ် အခြေခံထားသည့် စီးပွားရေးပုံစံများသည် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါစီးပွားရေးပုံစံများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်မှာ လုံခြုံရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုတို့အပေါ် မူတည်နေသောကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

သတင်းဆောင်းပါးအရ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခြင်းမရှိသည့် ရေနံပိုက်လိုင်းများသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတို့အား ၎င်းတို့၏ ရေနံတင်ပို့မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။

သို့သော် စစ်ပွဲကာလကြာရှည်လာပါက ဒေသတွင်းအစိုးရများသည် ရေနံတင်ပို့မှုအတွက် အစားထိုးလမ်းကြောင်းများ ဖော်ဆောင်ရန်နှင့် စစ်ရေးအသုံးစရိတ်များ တိုးမြှင့်ရန်အတွက် ဘဏ္ဍာငွေများ ပိုမိုသုံးစွဲရဖွယ်ရှိသည်။

အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုကလည်း ဆိပ်ကမ်းများနှင့် အစားထိုးရေနံပိုက်လိုင်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ခြင်းအားဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို သုညအဆင့်အထိ လျှော့ချသွားမည်ဟု ကတိပြုထားပါတယ်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ်) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အိုမန်နိုင်ငံသည် ယခုနှစ်အတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း ၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိမည့် ဒေသတွင်းတစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ပါတယ်။

ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုစရာမလိုဘဲ အာရေဗျပင်လယ်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ရေနံတင်ပို့နိုင်သည့် အခွင့်အရေးတို့သည် အိုမန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု အလားအလာကောင်းများအတွက် အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အမေရိကန်သတင်းစာ နယူးယောက်တိုင်းမ်စ်က စစ်ပွဲသည် ဒေသတွင်းရှိ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ (အေအိုင် - AI) စီမံကိန်းများအတွက်လည်း အန္တရာယ်ဖြစ်လာနေကြောင်း သတိပေးထားပါတယ်။

ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတို့သည် ယမန်နှစ်က အဆိုပါကဏ္ဍတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၀ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စီမံကိန်းများကို ကြေညာခဲ့ကြပါတယ်။

သတင်းဆောင်းပါးအရ စစ်ပွဲစတင်ချိန်တွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဒေတာစင်တာများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဒေတာစင်တာအသစ်များ တည်ဆောက်မည့် နေရာများကို ဒေသအသီးသီးသို့ ဖြန့်ခွဲတည်ဆောက်ရန်နှင့် ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်နိုင်ရန် အချို့သော အဆောက်အအုံများကို မြေအောက်တွင် တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေများကို စဉ်းစားနေကြပါတယ်။

သို့သော် နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ်) သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်းစီးပွားရေး ပြန်လည်တိုးတက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

အဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ထိုကာလအတွင်း ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ၇.၉ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ကာတာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ၁၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာမည်ဟု မျှော်မှန်းထားပါတယ်။

သို့သော် အဆိုပါခန့်မှန်းချက်များသည် စစ်ပွဲ တဖြည်းဖြည်းလျော့ပါးသွားပြီး စွမ်းအင်ကဏ္ဍ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများသည် စစ်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ အဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာမည်ဆိုသည့် အခြေအနေအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။

ယင်းအခြေအနေများရှိနေသော်လည်း စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ မသေချာမရေရာမှုများစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ်) က အလေးပေးပြောကြားထားပါတယ်။

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
END / 251