ဘာရိန်းတွင် ရှီအဟ် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များ အစုလိုက်တရားစွဲခံရမှု၊ အမေရိကန်၏ ထောက်ခံမှု

အဲဟ်လေ့ဘိုက်(သ) (အလိုင်ဟေမွစ်စလာမ်) သတင်းဌာန ၊ အဗ်နာ

ယနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် ဘာရိန်းတရားစီရင်ရေးအဖွဲ့က ရှီအဟ် ဘာသာရေးပညာရှင်များနှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် အများအပြားအပေါ် စီရင်ချက်ချမှတ်ရန် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင် ဘာရိန်းရှီအာများ၏ ဝိညာဉ်ရေးရာခေါင်းဆောင် ရှိက်ခ် အီစာ ကာစင်မ် ၏ သတိပေးချက်နှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ ကန့်ကွက်မှုများကြောင့် အာလေ့ ခလီဖာမင်းဆက်အစိုးရ၏ ရှီအဟ် လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖိနှိပ်ဆောင်ရွက်မှုများ၏ အတိုင်းအတာကို ပိုမိုထင်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ အဆိုပါအစိုးရသည် ဝါရှင်တန်၏ ကျယ်ပြန့်သော စစ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ထောက်ခံမှုများကို ရရှိထားပါတယ်။

ယခင်က ကြေညာထားခဲ့သည့်အတိုင်း ဘာရိန်းနိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာတရားရုံးသည် ယနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် တရားခံ ၆၉ ဦး၏ အမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ စီရင်ချက်ချမှတ်မည်ဖြစ်ပါတယ်။ 

၎င်းတို့အနက် ရှီအဟ် ဘာသာရေးပညာရှင်နှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် ၆၀ ဦး ပါဝင်ပါတယ်။  ဤတရားစွဲဆိုမှုသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ အတင်းအကျပ် ဝန်ခံခိုင်းမှုနှင့် တရားခံများ၏ အခွင့်အရေးများ ချိုးဖောက်ခံရမှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ ကန့်ကွက်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ 

တရားခံစုစုပေါင်းအနက် ၅၆ ဦးမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရပြီး အခြားဘာသာရေးခေါင်းဆောင် ၁၃ ဦးကိုမူ ၎င်းတို့မပါဝင်ဘဲ မျက်ကွယ်တွင် တရားစွဲဆိုနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် အဆိုပါဘာသာရေးပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်လာနိုင်ခြေရှိသည့်အတွက် စိုးရိမ်မှုများလည်း မြင့်တက်လာနေပါတယ်။

ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုမှ အစိုးရဖြုတ်ချရန် ကြံစည်မှုဟူသော စွပ်စွဲချက်သို့၊ ရှီအဟ် ဘာသာရေးပညာရှင်များအပေါ် အမှုဆင်ခြင်း

ဘာရိန်းတရားစီရင်ရေးအဖွဲ့က တရားခံများသည် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြောင်း၊ ထို့ပြင် ဗလီများနှင့် ဘာသာရေးစုဝေးပွဲများကို ဝီလာယသ် ဖကီးဟ် (အစ္စလာမ့်ဘာသာရေးဥပဒေပညာရှင်၏ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်) အယူအဆကို ဖြန့်ဝေရန် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲထားပါတယ်။

သို့သော် တရားခံများ၏ မိသားစုဝင်များနှင့် ရှေ့နေများက အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များကို ပယ်ချထားကြပြီး ဘာရိန်းအစိုးရသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများကို လုံခြုံရေးပြဿနာအဖြစ် ပုံဖော်ကာ ရှီအဟ် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များကို ဖိနှိပ်နေကြောင်း ဆိုကြပါတယ်။

 ရှိက်ခ် အီစာ ကာစင်မ် ၏ သတိပေးချက်၊ ဘာရိန်းဘာသာရေးပညာရှင်များကို တစ်ဦးတည်း မထားခဲ့ကြရန်

ဘာရိန်းရှီအဟ် များ၏ နာမ်ပိုင်း ရေးရာခေါင်းဆောင် အာယသွလ္လာဟ် ရှိက်ခ် အီစာ ကာစင်မ် သည် အဆိုပါတရားစွဲဆိုမှု မတိုင်မီ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် ရှီအဟ် ဘာသာရေးပညာရှင်များအပေါ် ဆက်ဆံမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အခွင့်အရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ပေးရန် ပြည်သူများအနေဖြင့် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

၎င်းက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များ၏ လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းကို ထောက်ပြခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းနှင့် ဥပဒေနှင့်အညီ ကာကွယ်ပေးကြရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ထို့ပြင် လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော စွပ်စွဲချက်များနှင့် တရားမျှတမှုကင်းမဲ့သော အမှုစစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေပါက ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကျိုးဆက်များကိုလည်း သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

အာလေ့ ခလီဖာအစိုးရအပေါ် အမေရိကန်၏ ထောက်ခံမှု၊ ဝါရှင်တန်၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ပြောဆိုချက်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေခြင်း

ဘာရိန်းဘာသာရေးခေါင်းဆောင် အများအပြားကို ယခုကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တရားစွဲဆိုနေခြင်းသည်အာလေ့ ခလီဖာမင်းဆက်အစိုးရနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့အကြား နီးကပ်သော စစ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများ ရှိနေသည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် ဘာရိန်းနိုင်ငံသည် ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်ရေတပ်၏ ပဉ္စမမြောက် ရေတပ်အုပ်စု (Fifth Fleet) အခြေစိုက်ရာ နိုင်ငံလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ဝါရှင်တန်၏ မူဝါဒများကို ဝေဖန်သူများက ဘာရိန်းအစိုးရအပေါ် အမေရိကန်၏ အဆက်မပြတ် ထောက်ခံမှုသည် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် လူ့အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပေးကြောင်း အမေရိကန်က ပြောဆိုနေမှုများနှင့် ဆန့်ကျင်နေပြီး အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွင် စံနှုန်းနှစ်မျိုး အသုံးပြုနေကြောင်း ပြသနေသည်ဟု ယူဆကြပါတယ်။

ဘာရိန်းအစိုးရက ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်များကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် အစိုးရဆန့်ကျင်သူများအပေါ် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖိနှိပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများစွာက ဖော်ပြနေသော်လည်း အဆိုပါ မဟာဗျူဟာမြောက် ထောက်ခံမှုများမှာ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း ၂၀ ဖွဲ့၏ ကန့်ကွက်မှု၊ ရှီအဟ် များအပေါ် ဖိနှိပ်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခြင်း

ဟျူးမန်ရိုက်စ်ဝေါ့ချ် (Human Rights Watch) နှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်း (World Organisation Against Torture) အပါအဝင် နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသတွင်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း ၂၀ ဖွဲ့သည် ပူးတွဲကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဘာရိန်းဘာသာရေးပညာရှင်များ၏ အမှုကို စစ်ဆေးနေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ထို့ပြင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် အတင်းအကျပ် ဝန်ခံခိုင်းမှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များကို လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းများက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေများကို အသုံးချ၍ ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်တို့ကို ကန့်သတ်နေခြင်းအပေါ်လည်း သတိပေးခဲ့ကြပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းတွင် ဘာရိန်းအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော အဖွဲ့များကလည်း ယခုတရားစွဲဆိုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကျိုးဆက်များအတွက် အလ်ခလီဖာမင်းဆက်အစိုးရတွင် တာဝန်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး တရားခံများ၏ အခွင့်အရေးများကို အာမခံနိုင်ရန် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးကြရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

ယခုအခါ ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ရှီအဟ် ဘာသာရေးပညာရှင် အများအပြား၏ အမှုသည် အလ်ခလီဖာမင်းဆက်အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် အထူးသဖြင့် အမေရိကန်အပါအဝင် ၎င်းအစိုးရအား နိုင်ငံတကာမှ ထောက်ခံအားပေးနေသူများ၏ နိုင်ငံရေးတာဝန်ရှိမှုတို့ကို ယခင်ကဲ့သို့ပင် တစ်ဖန် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။  ဤအမှုသည် ရှီအဟ် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတောင်းဆိုမှုများအပေါ် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖိနှိပ်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြနေပါတယ်။

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
END / 251