ပိတ္ဆို႔မႈ ရုပ္သိမ္းေရးနဲ႔ စီးပြားေရးအလားအလာ

အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ

ၿပီးခဲ့တဲ့စက္တင္ဘာလ ၁၄ရက္ေန( ဗုဒၶဟူးေန႔) က နိုင္ငံေတာ္ အတိုုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဟာ သမၼတအိုဘားမားနဲ႔ အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ ေတြ႔ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေတြ႔ဆံုပြဲေနာက္မွာ သမၼတ အိုဘားမားက စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔မႈကို ရုပ္သိမ္းေပးမယ့္အေၾကာင္းနဲ႔ တဆက္တည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ပို႔ကုန္ေတြကို အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္ေပးမယ့္ GSP ( Generalized System of Preference) အက်ိဳးခံစားခြင့္ေပးမယ္လို႔လည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံကို ေပးထားခဲ့တဲ့ GSPအခြင့္အေရးကို ၁၉၈၉ ခုနွစ္ ဧၿပီလစၿပီး အေမရိကန္အစိုးရက ျပန္ရုပ္သိမ္းခဲ့တာပါ။ အ လုပ္သမားဥပေဒ( Labour law )နဲ႔ ၿငိေနတဲ့အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ GSP အခြင့္အေရးက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕စီးပြားေရး ဖြံံ႔ၿဖိဳးတိုး တက္မႈအေပၚ အမ်ားႀကီး အေထာက္အကူျပဳလာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္  ၂၀၀၃ ခုနွစ္ ဒီပဲရင္းအေရး အခင္းအၿပီး ပိတ္ပင္ထားတဲ့ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းေတြ ျပန္လည္ ဦးေမာ့လာနိုင္တယ္လို႔ သံုးသပ္ၾကပါတယ္။

အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းနဲ ့ပို႔ကုန္အလားအလာ

ျမန္မာနုိင္ငံအထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္းက ရရွိတဲ့ ကိန္းဂဏန္းေတြအရ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာနုိင္ငံရဲ႕အထည္ခ်ဳပ္ လုပ္ငန္း( CMP လက္ခစား စနစ္)ကေန အေမရိကန္ႏိုင္ငံကို တင္ပို႔ခဲ့တဲ့ ပမာဏဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၅၀၀ ရွိခဲ့ပါ တယ္။ အဲဒီႏွစ္မွာပဲ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းတခုလံုးရဲ႕ ျပည္ပတင္ပို႔မႈဟာ ၈၁၇ သန္း ရွိခဲ့တဲ့အတြက္ အေမရိကန္ေစ်းကြက္ကို တင္ပို႔တဲ့ ပမာဏက ၆၀ ရာႏႈန္းနီးပါး ရွိပါတယ္။

အေမရိကန္အစိုးရက၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးဆိုင္ရာ အက္ဥပေဒ(The Burma Freedom and Democracy Act ) ကို ျပဌာန္းၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာ့ပို႔ကုန္ေတြကို ပိတ္ပင္လိုက္ပါတယ္။ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းေတြရဲ႕တင္ပို႔နိုင္မႈလည္း သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုုၾကည္နဲ ့ေတြ႔ဆံုၿပီးေနာက္မွာေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔မႈကို ရုပ္သိမ္းေပးၿပီး ၂၇ ႏွစ္ ၾကာ တားဆီးထားခဲ့တဲ့ GSP အခြင့္အေရးေတြ ျပန္ေပးဖို ့သေဘာတူလိုက္ပါၿပီ။ ဒီ အခြင့္အေရးေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္လည္း ခ်က္ခ်င္းျပင္ဆင္ေနပါၿပီ။

“GSP Status ရရင္ေတာ့ အထည္ခ်ဳပ္တခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အျခားကုမၸဏီေတြအတြက္လည္း လမ္းေၾကာင္းပြင့္သြားမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းေတြက ပိုၿပီး အလားအလာေကာင္းေတြ ရွိလာနိုင္ပါတယ္” လ္ို႔ စီမံကိန္းနဲ႔ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ ဦးေအာင္နိုင္ဦးက ေျပာျပခဲ့တာပါ။

အလားတူပဲ စက္မႈဇုန္ေတြ တည္ေထာင္တဲ့ေနရာမွာလည္း အထည္ခ်ဳပ္ အထူးျပဳစက္မႈဇုန္ေတြ တည္ေထာင္သြားဖို႔ရွိသလို လက္ရွိအခ်ိန္မွာလည္း အထည္ခ်ဳပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး proposal လာတင္တဲ့ ျပည္ပကုမၸဏီေတြ ရွိေနတယ္လို႔လည္း ဦး ေအာင္ႏိုင္ဦးက ေျပာပါတယ္။

အေမရိကန္အစိုးရဘက္က ထုတ္ျပန္ထားခ်က္အရဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ စခဲ့တဲ့  ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ကေန ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ၾကား ကုန္သြယ္မႈ တိုးတက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၂ ခုနွစ္မွာ  ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕တင္ပို႔မႈ ေဒၚလာ ၃၈၀၀၀ (သံုး ေသာင္း ရွစ္ေထာင္) ရွိရာ ကေန ၂၀၁၅ခုႏွစ္မွာ ၁၄၂ သန္း အထိ တိုးတက္လာခဲ့ပါတယ္။

US Census Bureau ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရဆုိရင္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ရဲ႕ ပထမ ၆ လ ကာလမွာ နွစ္နိုင္ငံကုန္သြယ္မႈ ပမာဏဟာ ၂၃၈ သန္းအထိ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ ့အေမရိကန္ကို တင္ပို႔ခဲ့တဲ့ ကုုန္ပစၥည္းေတြထဲမွာ အ၀တ္အထည္ေတြ၊ ႀကိမ္ထည္ပစၥည္းေတြ၊ သစ္အေခ်ာထည္ပစၥည္းေတြနဲ႔ ပဲမ်ဳိးစံုကေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္ရမယ့္ ပို႔ကုုန္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ရင္းႏွီးျမွဳပ္နွံမႈ အလားအလာ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အေမရိကန္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားနဲ ့ေတြ႔ဆံုတဲ့ ညစာစားပြဲမွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေျပာင္းအလဲကို ျမန္ဆန္ေခ်ာေမြ႔ေစဖို ့အတြက္ အေမရိကန္ ကုန္သည္ႀကီးမ်ားအေနနဲ ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာေရာက္ၿပီး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံၾကပါလို ့ ဖိတ္ေခၚလိုက္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အေမရိကန္ ရင္းနွီးျမွဳပ္နွံမႈကို ၾကည့္ရင္ သိသိသာသာနည္းပါးေနခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရင္းနွီးျမွဳပ္နွံမႈ ေကာ္မရွင္က ရရွိတဲ့ ကိန္းဂဏန္းေတြအရ ၁၉၈၉ ခုနွစ္ေနာက္ပိုင္း ခြင့္ျပဳေပးခဲ့တဲ့ ပမာဏက ၂၄၈ သန္းရွိခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ လုပ္ငန္းေတြ လွည့္ျပန္ခဲ့တာေၾကာင့္ လက္ရွိအေနအထားမွာေတာ့ အေမရိကန္ရဲ႕ရင္းနီွးျမွဳပ္နွံမႈက ေဒၚလာ ၄ ဒႆမ ၆၅ သန္းေက်ာ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ အစိုးရလက္ထက္မွာ အျခားနုိင္ငံေတြကေန တဆင့္ခံၿပီး ျပန္လည္၀င္ေရာက္လာခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ စင္ကာပူ၊ မေလးရွားနဲ႔ ေဟာင္ေကာင္စတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကေန တဆင့္ ၀င္ေရာက္လာၾကတာျဖစ္ၿပီး ဒီနည္းနဲ႔၀င္ေရာက္ေနတဲ့ ပမာဏက ေဒၚလာ ၂ ဘီလ်ံ ေက်ာ္ေလာက္ ရွိေနပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ခရီးစဥ္အတြင္း ၿပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလ ၁၅ ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ျပန္တဲ့ နွစ္ႏိုင္ငံပူးတြဲေၾကညာ ခ်က္မွာေတာ့ နွစ္ႏိုင္ငံ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈသေဘာတူညီခ်က္( Bilateral Investment Treaty) ကို အဆင့္ျမင့္ ညွိနိႈင္းေဆြး ေႏြးမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္လည္း ပါ၀င္ေနပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ ၂၀၁၄ မွာ Investment outreach program ကို နယူးေယာက္မွာ လုပ္ကတည္းက အေမရိကန္လုပ္ငန္းရွင္ ေတြက စိတ္၀င္စားတယ္ဆိုတာကို ျပခဲ့ၾကတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ဆန္ရွင္ လြတ္မွပဲ လာမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာထားမ်ိဳးလည္း ေျပာခဲ့တယ္ဆိုေတာ့ အခုလို လြတ္သြားတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးပါပဲ”လို႔ ဦးေအာင္နုိင္ဦးက ေျပာပါတယ္။

ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အေမရိကန္လုပ္ငန္းရွင္ေတြကို ဖိတ္ေခၚတဲ့အခါ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အဆင္ေျပေစဖို႔အတြက္ ဥပေဒ ပိုင္းဆိုင္ရာကို ျပဳျပင္ေပးမယ္လို႔လည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒါက လတ္တေလာကာလမွာ လႊတ္ေတာ္ကို တင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒသစ္ကို ရည္ညႊန္းေျပာဆိုသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

NLD အစိုးရလက္ထက္ အခုခ်ိန္ထိ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ ထင္သေလာက္၀င္မလာခဲ့တာဟာ ဥပေဒ မထြက္ေသး တာန႔ဲလည္း သက္ဆိုင္နိုင္ပါတယ္။ လက္ရွိဥပေဒသစ္ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ ယခင္ကလို လုပ္ငန္းတိုင္းကို ျမန္မာရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေကာ္မရွင္( MIC )က လုိက္ ၿပီး စိစစ္ေနေတာ့မွာမဟုတ္ဘဲ လုပ္ငန္း ၄ မ်ဳိးကိုသာ စိစစ္သြားမယ္လို ့သိရပါတယ္။

မဟာဗ်ဴဟာအရ အေရးႀကီးတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ား၊ ေငြေၾကး ပမာဏ ႀကီးႀကီးမားမားသံုးၿပီး လုပ္ရတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ား၊  သဘာ၀ပတ္ ၀န္းက်င္နဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို ထိခိုက္ေစနိုင္တဲ့လုပ္ငန္းမ်ား၊ အစိုးရက စိစစ္ဖို ့ညြန္ၾကားလာတဲ့လုပ္ငန္းမ်ား စတာေတြ ျဖစ္ ပါတယ္။ ဒီ ၄ မ်ဳိးက လြဲရင္ က်န္လုပ္ငန္းေတြကို MIC ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ ယူစရာမလိုဘဲ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ နဲ ့လုပ္ႏိုင္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

“ဥပေဒသစ္က သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈနည္းနိုင္သမွ် နည္းေအာင္ ဦးစားေပးၿပီး ေဆာင္ရြက္သ လို ရင္းနွီးျမွဳပ္နွံသူကုိလည္း ဥပေဒေၾကာင္းအရ ခိုင္မာတဲ့ အကာအကြယ္ေတြ ေပးထားတယ္”လို႔  ဦးေအာင္နိုင္ဦးက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံမွာ လာေရာက္ရင္းနွီးျမွဳပ္နွံတဲ့ လုပ္ငန္းေတြဟာ အေမရိကန္အစိုးရရဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ ရွိေနေသးတဲ့အတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာနဲ ့လုပ္ကိုင္ရတဲ့ ဘဏ္လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ ေငြေပးေငြယူလုပ္ငန္း( financial Transactions) ေတြက အခက္အခဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒါက ၂၀၀၃ ခုႏွစ္က ခ်မွတ္ထားခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးဆိုင္ရာ ဥပေဒ (The Burma Freedom and Democracy Act )နဲ႔လည္း ပတ္သက္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာလုပ္မယ္ဆိုရင္ စင္ကာပူမွာ ေတာ့ အနည္းဆံုး ကုမၸဏီ ေထာင္ထားရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ယခု ေျဖေလွ်ာ့ေပးမယ့္အထဲမွာ ေငြေပးေငြယူလုပ္ငန္းေတြလည္း ပါမယ္လို ့ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေၾကာင့္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေငြေၾကးအမ်ားစုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ခရိုနီမ်ားနဲ ့လက္၀ါးႀကီးအုပ္လုပ္ငန္းႀကီးေတြအတြက္ အခြင့္အလမ္း တခုျပန္ရသြားလိမ့္မယ္လို ့တခ်ိဳ ့က စိုးရိမ္ေနၾကပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီအတြက္ စီးပြားေရး

သမၼတအိုဘားမားက ပိတ္ဆို႔မႈေတြကို ျပန္ရုပ္သိမ္းေပးမယ္လို ့ေျပာလိုက္တဲ့အခါမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕စီးပြားေရးေလာကကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အုပ္စီးေနခဲ့တဲ့ ခရိုနီေတြေတာ့ ဆက္လက္မင္းမူေနမွာပဲလို ့ေ၀ဖန္ခ်က္ေတြ ထြက္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ခရိုနီေတြ၊ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းမ်ားနဲ ့ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုု ဆက္ၿပီး ပိတ္ဆို႔ထားဖို႔လည္း အႀကံျပဳ တာေတြ ရွိပါတယ္။

နိုင္ငံရဲ႕သဘာ၀သယံဇာတေတြကို တူးေဖာ္၊ သစ္ေတာေတြကို ခုတ္ေရာင္း၊ အခြန္အခမေပးဘဲ ဥပေဒမဲ့ လုုပ္ခ်င္သလို လုပ္ ခဲ့သူေတြကို ဆက္ၿပီး မပိတ္ဆို႔ဘူးဆိုရင္ အာဏာရွင္နဲ ့ခရိုနီေတြ ပိုုအားေကာင္းေနၿပီး တိုင္းျပည္စီးပြားေရးကေတာ့ တိုး တက္လာစရာ မရွိဘူးလို ့ေ၀ဖန္ၾကပါတယ္။

GSP အခြင့္အေရးေတြ ရရွိမွာျဖစ္ေပမယ့္လည္း တဦးခ်င္းအလုိက္ ခ်မွတ္ထားတဲ့ ပိတ္ဆို႔မႈ (Targeted Sanction) ေတြက ေတာ့ ဆက္ရွိဦးမယ္လို႔ထင္တဲ့အေၾကာင္း၊ ဘိန္း၊ လက္နက္၊ သယံဇာတလုပ္ငန္းေတြမွာ နာမည္ပ်က္ရွိေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြအေပၚ သီးျခားပိတ္ဆို႔တားျမစ္မႈေတြကို အေမရိကန္အစိုးရက ဆက္ထားဦးမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရေၾကာင္း ISP (Institute for Strategy and policy ) ရဲ႕ဒါရိုက္တာတဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္သူၿငိမ္းက ေျပာပါတယ္။

သမၼတအိုဘားမားနဲ႔ေတြ႔ဆံုၿပီးတဲ့ ေနာက္ရက္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အေမရိကန္ အာစီယံလုပ္ငန္းရွင္မ်ား ေကာင္ စီ ( US ASEAN Business Council )က ညစာတည္ခင္းဧည့္ခံပါတယ္။ ဒီပြဲမွာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈေတြကိုု အျမန္ဆံုး ရုုပ္ သိမ္းေပးမယ္လို ့ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္းနဲ ့ဒီရုပ္သိမ္းမႈက ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ အလြန္အေရးပါတဲ့အေၾကာင္း ေဒၚ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာပါတယ္။

“ဒီမိုကေရစီဟာ က်မတို ့ေပါင္းစည္းေရးအတြက္ အေကာင္းဆံုးလမ္းျဖစ္တဲ့အေၾကာင္းကို လူတိုင္း လက္ခံလာေအာင္ စည္း ရံုးရာမွာ စီးပြားေရးေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေပးတာဟာလည္း နည္းလမ္းတခု ျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုုင္းဆိုတာမွာ စစ္တပ္လည္း ပါ၀င္ပါတယ္”လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာခဲ့ပါတယ္။


==================
251/End