အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈဆိုင္ရာ ရန္ကုန္ေၾကညာခ်က္ ၁၉ ခ်က္အား သေဘာတူ

အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ

လုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ျမင့္တင္ေရးကို အဓိကဦးစားေပးကာ အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာ အိမ္နီးခ်င္းႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံေရး ျမွင့္တင္ေရးအတြက္ ႏွစ္ႏိုင္ငံမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားသည္ ရန္ကုန္ေၾကညာခ်က္ ၁၉ ခ်က္ကို သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း၊ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္တို႔ကဲ့သုိ႔ ျမန္မာကိုယ္စားျပဳ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေျခခံအေဆာက္အအုံဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ ျမင့္မားေရးတြင္ အိႏိၵယက ပိုမိုရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံရန္ႏွင့္ အခန္းက႑ပိုမို ပါဝင္ရန္ ေတာင္းဆိုသည္။

ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးမွသည္ အၾကမ္းဖက္ဝါဒ တုိက္ဖ်က္ကာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈဆီအထိ နယ္ပယ္အားလုံးတြင္ ပူးေပါင္းေဆာငရြက္သြားမည္ဟု အိႏိၵယတာဝန္ရွိသူမ်ားကလည္း ကတိခံသည္။

ရခုိင္တြ္င ဂ်ီဟတ္ဝါဒ ေနာက္ဆုံးျဖစ္ေပၚမႈကို အဓိကထားလ်က္ အၾကမ္းဖက္ဝါဒ တိုက္ဖ်က္ေရး ႏွစ္ႏိုင္ငံ ေအဂ်င္စီမ်ားၾကား အခ်ိန္ႏွင့္ တစ္ေျပးတည္း ေထာက္လွမ္းေရးသတင္းမ်ား ဖလွယ္သြားေရးကို အိႏိၵယ ျပည္ပေထာက္လွမ္းေရး အႀကီးအကဲေဟာင္း Rajinder Khanna က တိုက္တြန္းသည္။

ကိုလ္ကတၱားအေျခစိုက္ Institute of Social and Cultural Studies ISCS ႏွင့္ ရန္ကုန္အေျခစိုက္ Myanmar Institute of Strategic & Internation Studies MISIS တို႔ ပူးေပါင္းက်င္းပသည့္ “India-Myanmar relations: Way Forward” (အိႏိၵယ-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး၊ ေရွ႕သို႔လွမ္းခ်ီ) ႏွစ္ရက္တာ ညီလာခံတြင္ သေဘာတူညီခ်က္အား ထုတ္ျပန္သည္။

-ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာၾကား နယ္ပယ္အားလုံးတြင္ အျပန္အလွန္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအား ျမွင့္တင္သင့္သည္။ ႏွစ္ဖက္ ႏို္င္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ား ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ လည္ပတ္ျခင္းျဖင့္ ပိုမိုလက္တြဲပူးေပါင္းသည့္ အျပဳသေဘာ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ဖန္တီးေနသည္။ ယခုညီလာခံသည္ အစိုးရမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ စီးပြားေရးမ်ား၊ ပညာရွင္မ်ား၊ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ အင္န္ဂ်ီအိုမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးအဖြ႔ဲအစည္းမ်ား စသည့္နယ္ပယ္မ်ားအားလုံးတြင္ သမိုင္းဝင္ အိမ္နီးခ်င္း ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံမႈမ်ား ျမွင့္တင္သြားေရး ေတာင္းဆိုသည္။

-အိႏိၵယ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းက တိုင္းရင္းသားအုပ္စုမ်ားႏွင့္ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို ေျဖရွင္းေနရသည့္ အေတြ႔အႀကံဳမ်ားကို အိႏိၵယက ဖလွယ္ျခင္းျဖင့္ ျမန္မာ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ပါဝင္သြားမည္။

-ယခု လက္ရွိကာလသည္ ကမာၻ႔လုံးဆိုင္ရာအားျဖင့္လည္း အၾကမ္းဖက္ဝါဒႏွင့္ ဒုကၡသည္မ်ား စီးဝင္မႈသည္ အႀကီးမားဆုံးေသာ စိုးရိမ္ပူပန္မႈျဖစ္သည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေသာအိ္မ္နီးခ်င္း မိတ္ဖက္သည္ အားလုံး၏ သေဘာထားျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏို္င္ငံ လုံၿခံဳေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသည္ အိႏိၵယ၏ လုံၿခံဳေရးအတြက္ အေရးႀကီးသကဲ့သို႔ ေဒသတြင္း လုံၿခံဳေရးအတြက္လည္း အေရးႀကီးသည္။

-အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာၾကား လုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ားက နယ္စပ္ ႏွစ္ဖက္စလုံးတြင္ အစြန္းေရာက္လႈပ္ၾကားမႈမ်ားကို တားဆီးေရးကို အတူ တားဆီးကာကြယ္သည္။ နယ္စပ္တစ္ေလွ်က္ ပုံမွန္မဟုတ္ေသာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကို တားဆီးေရးအတြက္ ပိုမိုအားထုတ္ ပူးေပါင္းသည္။

-ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္သည္ အိႏိၵယ-ျမန္မာ လုံၿခံဳေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအတြက္ အေရးပါသည္။

-ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာၾကားက ကုန္သြယ္မႈသည္ ႏွစ္ဆတက္ကာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ႏွစ္ဘီလီယံ ရွိသည္။ ပိုမိုခ်ိတ္ဆက္မႈကျဖင့္ ကုန္သြယ္ေရးအတားအဆီးမ်ားအား ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေရးကို ႏွစ္ႏိုင္ငံစလုံး အားခြန္စိုက္ထုတ္ရန္။ အထူးအားျဖင့္ အိႏိၵယဘဏ္မ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကုန္သြယ္ေရး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ား လြယ္ကူေခ်ာေမာေရးကို ပိုမိုအားစိုက္ထုတ္သင့္သည္။ လက္ရွိ အေရာင္းအဝယ္မ်ားသည္ စင္ကာပူမွတစ္ဆင့္ အဓိကျဖတ္သန္းလုပ္ကိုင္ေနရသည္။ အိႏိၵယအေနျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ပုဂၢိလဘဏ္မ်ား ဖြင့္လွစ္ေရးကို အားျမွင့္သြားသင့္သည္။

-ျမန္မာႏို္င္ငံကလည္း ႏုိင္ငံ၏ ဘဏ္လုပ္ငန္းက႑ကို အထူးျပဳကာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၿပီး အျခားႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ဘ႑ာလုပ္ငန္း ခ်ိတ္ဆက္ႏုိင္ရမည္။

-ျမန္မာႏိုင္ငံက အိႏိၵယ၏ ႏိုင္ငံျခားတုိက္႐ုိက္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈသည္ ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ေသးေပ။ အိႏိၵယကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္ ျမန္မာႏို္င္ငံတြင္ အနာဂတ္အခြင့္အေရးမ်ားကို သတိျပဳထားသင့္သည္။

-ကုန္သြယ္ေရးအတြက္ ျမန္မာ-အိႏိၵယ ေငြေၾကး အသုံးျပဳလဲလွယ္ေရး လြယ္ကူေခ်ာေမြ႔ရန္။

-အိႏိၵယႏိုိင္ငံမွ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈနည္းပါးေသာႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ေပးေသာ အခြန္ကင္းလြတ္ကုန္သြယ္ေရးမွ အက်ိဳးအျမတ္အပါအဝင္ အာဆီယံ၊ အိႏိၵယႏွင့္ ASEAN-FTA တို႔အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံက မဟာဗ်ဴဟာကို ေရးဆြဲထားရမည္။

-အိႏိၵယအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏွင့္ နယ္စပ္ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ အေနာက္ဖက္ရွိ ျမန္မာကုန္းတြင္းပိုင္း ေဒသမ်ားသည္ သုံးဦးသုံးဖလွယ္ အေဝးေျပးလမ္းမႀကီး၊ Rih-Tedim လမ္းမႀကီးႏွင့္ ကုလားတန္စီမံကိန္းမ်ားေၾကာင့္ အက်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သည္။

-တရားမဝင္ႏွင့္ တရားဝင္ ယာဥ္လမ္းေၾကာင္းကို ထိန္းႏို္င္ကာ ႏွစ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ဗီဇာလုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားကို ေျဖေလ်ာ့သင့္သည္။ လက္ရွိတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားႏွင့္ E-VISA တို႔ကို မိုရတ္-တမူး နယ္စပ္ဂိတ္က ၾကပ္မတ္ေဆာင္ရြက္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။

-အိႏိၵယ-ျမန္မာႏွစ္ဖက္စလုံး နယ္စပ္ဧရိယာမ်ားႏွင့္ သုံးဦးသုံးဖလွယ္ အေဝးေျပးလမ္းမႀကီးႏွင့္ ကုလားတန္သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးစီမံကိန္းအျပင္ အျခားေသာ လမ္းေၾကာင္းတြင္ အထူးစီးပြားေရးႏွင့္ စက္မႈဇုန္မ်ား တည္ေထာင္ျခင္းႏွင့္အတူ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ကိုပါ ပစ္မွတ္ထားရန္။

-အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာဆိပ္ကမ္းမ်ားၾကား ပင္လယ္လမ္းေၾကာင္းဖက္မွ ကုန္တင္ႏွင့္ ခရီးသည္တင္သေဘၤာမ်ား ခ်ိတ္ဆက္မႈ ေကာင္းမြန္တိုးတက္ရန္။

-ႏွစ္ႏို္င္ငံစလုံးသည္ မိမိတို႔ႏိုင္ငံမ်ား၏ သဘာဝ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ေတာ႐ုိင္းတိရစာၦန္၊ ျမစ္ေၾကာင္းခရီးစဥ္ႏွင့္ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္ေရးမ်ားတြင္ အရွိန္ျမွင့္တင္သင့္သည္။ ခရီးသြားေအဂ်င္စီမ်ားအေနျဖင့္ ေလေၾကာင္းလိုင္းမ်ားႏွင့္အတူ ျမန္မာမွ အိႏိၵယ အထူးသျဖင့္ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းကို ျဖတ္လ်က္ ခရီးသြားစႀကၤ သြယ္တန္းသြားသင့္သည္။

-အိႏိၵယႏိုင္ငံသည္ ေတာင္၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွတို႔မွ ဘုရားဖူးမ်ားအတြက္ ဗုဒၶဘာသာ ဘုရားဖူးကြန္ရက္ပတ္လမ္းရွိ အေျခခံအေဆာက္အအုံမ်ားကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္သင့္သည္။ စီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မႈျပႆနာမ်ားႏွင့္ ဘုရားဖူးခရီးမ်ားတြင္ အကန္႔အသတ္ျဖစ္ေစေသာ ဗ်ဴ႐ုိကရက္တင္းၾကပ္မႈမ်ားကို အားခ်င္းသုံးသပ္စစ္ေဆးရန္။

-အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာတို႔သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ က႐ုဏႏွင့္ ေမတၱာတုိ႔အပါအဝင္ ဗုဒၶ၏ အလယ္အလတ္လမ္းစဥ္တို႔အား ကမာၻ႔သို႔ ပူးတြဲကား သတင္းစကား ပိုမိုေဆာင္ၾကဥ္းေပးရမည္။ ဗုဒၶဂါယာနည္းတူ အျခားေသာ ဘာသာေရးဌာေနမ်ားကိုလည္း ဝင္ေရာက္ခြင့္ စဥ္းစားသုံးသပ္ရန္။

-ျမန္မာႏွင့္ အိႏိၵယၾကားက သမိုင္းတြင္ ဗုဒၶဘာသာ ဆက္ႏႊယ္မႈအား သုေတသနျပဳထားရွိရန္။ ဘာသာအားလုံး၏ က်င့္ဝတ္မ်ားကို အေျခခံေသာ ဘာသာေပါင္းစုံေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို အားေပးသြားရန္။ အိႏိၵယ-ျမန္မာဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားဆိုင္ရာ စြယ္စုံက်မ္း ျဖစ္ေျမာက္ေရး။

အိႏိၵယႏွင့္ ျမန္မာၾကား ပညာေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအား ျမွင့္တင္သြားရန္။

========================
251 / End