အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ
ေဖ့စ္ဘုတ္အေၾကာင္းဖြင့္ထုတ္ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ေဒတာအင္ဂ်င္နီယာနဲ႔သိပၸံပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ဖရန္႔စ္ဟူဂန္ရဲ႕ အဂၤါေန႔က အေမရိကန္အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို သက္ေသထြက္ဆိုခ်က္ဟာ ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚကလႈပ္ရွားမႈေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြအတြင္း ျမန္မာနဲ႔ အီသီယိုးပီးယားႏိုင္ငံတို႔က အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ မတည္မၿငိမ္အေျခအေနေတြအေပၚ မီးေမာင္းထိုးျပခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ လူမႈမီဒီယာႀကီးဟာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ တည္ၿငိမ္မႈမရွိတဲ့အေျခအေနေတြကို ေလာင္စာျဖည့္ေပးေနတယ္လို႔ သူမကထပ္ျဖည့္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
“ျမန္မာႏိုင္ငံမွာျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့အရာေတြ အခုအီသီယိုးပီးယားမွာ ျမင္ေနရပါၿပီ။ ဒါဟာအဖြင့္ဇာတ္လမ္းအခန္းေတြျဖစ္ေနၿပီး အရမ္းကိုထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္စရာေကာင္းပါတယ္။ ဘယ္သူမွအဆုံးသတ္ကို မဖတ္ခ်င္ၾကဘူး” လို႔ ဟူဂန္က သူမရဲ႕သက္ေသထြက္ဆိုခ်က္ထဲမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ “ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာ အီသီယိုးပီးယားလိုေနရာေတြမွာ လူမ်ိဳးေရးအၾကမ္းဖက္မႈေတြကိုအမွန္တကယ္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစခဲ့ပါတယ္ အေၾကာင္းက ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာ အေမရိကန္ျပင္ပ သူတို႔ရဲ႕ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းကိုသင့္ေလ်ာ္လုံေလာက္တဲ့ ထိန္းသိမ္းမႈေတြမရွိခဲ့ဘူး” လို႔ဟူဂန္က သတိေပးခဲ့ပါတယ္။
ျမန္မာလူဦးေရ ၅၃သန္းရဲ႕တစ္ဝက္ခန္႔ဟာ ေဖ့စ္ဘုတ္ကိုအသုံးျပဳေနၾကၿပီး အမ်ားအျပားဟာ သူတို႔ရဲ႕အဓိကသတင္းအရင္းအျမစ္ေတြအျဖစ္ ေဖ့စ္ဘုတ္ကိုအားကိုးအားထားျပဳေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ဇြန္လမွာပဲ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္တဲ့ Global Witness ရဲ႕စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈတစ္ခုမွာ ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕ျပႆနာေျဖရွင္းတဲ့ ေနရာမွာအသုံးျပဳတဲ့ လိုက္နာရမဲ့စည္းကမ္း လုပ္နည္းစနစ္ (အလ္ဂိုရီသမ္)ဟာ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြကိုခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ ပို႔စ္ေတြကိုျမႇင့္တင္ေပးေနတာကို ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေဖေဖၚဝါရီ စစ္အာဏာသိမ္းမႈ ကိုဆန္႔က်င္ ခ်ီတက္ေနၾက တဲ့ ဆႏၵျပသူေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလုပ္ဖို႔ ေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္တဲ့ပို႔စ္ေတြရွိခဲ့တာကို ေတြ႕ရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကိုခ်ိဳးေဖာက္ေနတယ္လို႔ မျမင္တဲ့ ျမန္မာစစ္တပ္ကိုေထာက္ခံတဲ့ ပရိသတ္ေပ့ခ်္ေတြကို သုေတသနျပဳေလ့လာသူေတြဟာ like ေတြလုပ္ၿပီးေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။ ႐ိုင္းစိုင္းေစာ္ကားတဲ့အေရးအသားေတြပါဝင္တဲ့ စစ္တပ္ေထာက္ခံတဲ့ေပ့ခ်္ေတြကို ေဖ့စ္ဘုတ္က အႀကံျပဳထားတာကို သူတို႔ရွာေတြ႕ခဲ့ပါတယ္။ “ဒီအေရးအသားပို႔စ္ေတြကိုရွာဖို႔ ခက္ခက္ခဲခဲၾကည့္ေနစရာမလိုပါဘူး။ ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕ အလ္ဂိုရီသမ္က ကြၽန္မကိုရွာေဖြေပးထားပါတယ္။” လို႔ အစီရင္ခံစာေရးသားမႈမွာပါဝင္ခဲ့တဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္သုေတသနပညာရွင္ ႐ိုစီရွာ့ပ္က ေျပာပါတယ္။ “သူတို႔အႀကံျပဳထားတဲ့ ပထမဆုံးေပ့ခ်္ ၅ခုထဲက ၃ခုေလာက္ဟာ ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကိုခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ အေရးအသားေတြပါဝင္ေနပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္ေပးတာ ခ်ီးက်ဴးေျပာဆိုတာေတြျဖစ္ပါတယ္။” လို႔သူမကဆက္လက္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
လူမႈမီဒီယာပို႔စ္ေတြနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက အၾကမ္းဖက္မႈေတြၾကားဆက္ႏြယ္မႈေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔မွတ္တမ္းေတြထားရွိခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၇ခုႏွစ္ဝန္းက်င္ ႐ိုဟင္ဂ်ာအေရးအစမွာ ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚမွာ အမုန္းစကားေျပာၾကားမႈေတြ ထိန္းမရသိမ္းမရအေျခအေနနဲ႔ အႀကီးအက်ယ္ပ်ံ႕ႏွံ႔တိုးပြားခဲ့ေၾကာင္း ၂၀၁၈ခုႏွစ္မွာ ဂါးဒီးယန္းရဲ႕သုံးသပ္ေလ့လာသူတစ္ဦးက ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဗလီေတြမွာ လက္နက္ေတြသိုေလွာင္ထားတယ္ဆိုတဲ့ မွားယြင္းတဲ့ ဖြသတင္းေရးသားခ်က္ေတြအပါအဝင္ အမ်ိဳးသားေရးသမားေတြ ႐ိုဟင္ဂ်ာဆန္႔က်င္ေရး အားေပးေထာက္ခံသူေတြရဲ႕ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ပို႔စ္ေတြဟာ အြန္လိုင္းေပၚမွာအႀကီးအက်ယ္ ဆြဲေဆာင္မႈေတြရရွိခဲ့ပါတယ္။ ေဖ့စ္ဘုတ္ဟာ အြန္လိုင္းျပင္ပအၾကမ္းဖက္မႈေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြအတြက္ အသုံးခ်ခံခဲ့ရတယ္ဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြကို ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္က ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သေဘာတူခဲ့ပါတယ္။
“ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚမွာျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြဟာ အေရးပါပါတယ္ အြန္လိုင္းေပၚမွာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို လႈံ႕ေဆာ္ျမႇင့္တင္မႈေတြဟာ တကယ့္ကမာၻ႔ကိိုထိခိုက္မႈေတြျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အစစ္အမွန္ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ပါတယ္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္ေရး ကမ္းပိန္းအတြင္း အၾကမ္းဖက္ေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြမွာ ေဖ့စ္ဘုတ္ရဲ႕အခန္းက႑ပါဝင္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖ့စ္ဘုတ္က ဝန္ခံခဲ့ပါတယ္။” လို႔ရွာ့ပ္ကေျပာပါတယ္။ လူမႈမီဒီယာကုမၸဏီေတြကို အေရးယူမႈေတြလုပ္ဖို႔ ဥပေဒျပဳအမတ္ေတြဟာ လုံေလာက္တဲ့ေဆာင္႐ြက္မႈေတြမရွိေၾကာင္း ရွာ့ပ္ကထပ္ျဖည့္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ေဖ့စ္ဘုတ္ကေတာ့ ဟူဂန္ရဲ႕စြပ္စြဲခ်က္ေတြကိုတုံ႔ျပန္ခဲ့ၿပီး အဂၤါေန႔ညေနပိုင္းမွာ ေဖ့စ္ဘုတ္ထူေထာင္သူ မာ့ခ္ဇူကာဘတ္ဂ္က ကုမၸဏီဟာ လုံၿခဳံေရးထက္ အက်ိဳးအျမတ္ကိုေရွ႕တန္းတင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ မဟုတ္မွန္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
The Guardian သတင္းဌာနပါ “Facebook’s role in Myanmar and Ethiopia under new scrutiny” အမည္ျဖင့္ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္းကိုေညာင္နီ႐ြက္(Myanmar Muslim Media)က ျမန္မာဘာသာသို႔ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။
****************************************************************
END / 251
