အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္ေဟမြစ္စလာမ္) သတင္းဌာန ၊ အဗ္နာ
ဝါးအိမ္တဲေလးအတြင္းမွာေတာ့ ကေလးငယ္ေလးမ်ားရဲ႕မ်က္လုံးေတြဟာ သူတို႔ျမင္ေတြ႕ေနက်မဟုတ္တဲ့ အ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္ေလးေတြရဲ႕ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပဇာတ္အေပၚမွာ စိတ္ဝင္တစားနဲ႔စူးစူးစိုက္စိုက္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္။
ကမာၻ႔အႀကီးမားဆုံးဒုကၡသည္စခန္းတြင္းက ႐ိုဟင္ဂ်ာကေလးအမ်ားစုဟာ တီဗီတစ္ခါမွၾကည့္ဖူးျခင္း မရွိၾကပါဘူး။ အခုအခါမွာေတာ့ ဘက္ထရီအားသြင္းပေရာဂ်က္တာအကူအညီနဲ႔အတူ သူတို႔ေတြဟာ ခ်စ္စဖြယ္ sesame street သ႐ုပ္ေဖာ္အ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္ေလး အလ္မိုနဲ႔အတူ ေပ်ာ္႐ႊင္ရယ္ေမာေနၾကၿပီျဖစ္ပါတယ္။ Sesame street ဟာ အိမ္နီးခ်င္းျမန္မာႏိုင္ငံကအၾကမ္းဖက္မႈေတြေၾကာင့္ ထြက္ေျပးလာၾကတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္၁သန္းေက်ာ္ ခိုလႈံေနရတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ သူတို႔ရဲ႕အေတြ႕အႀကဳံေတြေဝမွ်ၿပီး အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္အေနနဲ႔ မၾကာခင္ပါဝင္လာေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကတဲ့ ဒီပေရာဂ်က္မွာ Sesame အလုပ္႐ုံက သူတို႔ရဲ႕ ပထမဆုံး႐ိုဟင္ဂ်ာဇာတ္ေကာင္လက္ထိုးအ႐ုပ္ေလးေတြကို ထုတ္လုပ္ေနၿပီျဖစ္တယ္လို႔ NBC သတင္းဌာနက ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္ေလးေတြရဲ႕ အမည္ေတြက ႏူရ္ယက္စ္မင္းနဲ႔ အဇစ္တို႔ျဖစ္ၾကၿပီး ဒုကၡသည္စခန္းေတြက ပညာေရးပုံစံဖြံၿဖိဳးတိုးတက္လာေစေရး တိုးခ်ဲ႕သြားဖို႔ သန္း၂၀၀ ေက်ာ္ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ “ဒီကေလးငယ္ေတြကို သူတို႔ရွင္သန္ေအာင္ျမင္မႈေတြရလာေစဖို႔ မွန္ကန္တဲ့စတင္မႈနဲ႔ ကြၽန္မတို႔ကူညီေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေနာက္ပိုင္းသူတို႔ေအာင္ျမင္ဖို႔ အခြင့္အေရးအမ်ားႀကီးရလာမွာပါ” လို႔ Sesame အလုပ္႐ုံရဲ႕ လူမႈအက်ိဳးဥကၠဌ ရွယ္ရီဝက္စ္တင္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
Sesame Street နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕တြဲဖက္ပါတနာအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ႀကီးႀကီးမားမားၾကားဝင္ကူညီေပးမႈမရွိရင္ ငယ္႐ြယ္တဲ့႐ိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္ေတြဟာ စာေရးတတ္ ဖတ္တတ္ႏိုင္ျခင္းရွိမွာမဟုတ္သလို အေျခခံသခ်ၤာပညာရပ္ေတာင္တြက္ခ်က္ႏိုင္ျခင္းရွိမွာမဟုတ္ေၾကာင္း ဝက္စ္တင္ကေျဖာင္းဖ်ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ “ဒီကေလးအမ်ားအျပားဟာ ေတြးလို႔ေတာင္မရတဲ့ရက္စက္မႈေတြကိုေတြ႕ႀကဳံခံစားခဲ့ရတာပါ” လို႔သူမကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
“ဒီကေန႔ေခတ္ ဦးေႏွာက္နဲ႔အာ႐ုံေၾကာသိပၸံေတြ႕ရွိခ်က္ေတြအရ စိတ္ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ဖိအားဒဏ္ေတြေရရွည္ခံစားခဲ့ရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြဟာ ဦးေႏွာက္ဖြံၿဖိဳးမႈ ေလ်ာ့က်ေစတာကို ေတြ႕ရွိခဲ့ရပါတယ္။အသက္အ႐ြယ္ႏုနယ္စဥ္မွာ အထူးသျဖင့္စိတ္ဒဏ္ရာေတြႀကဳံေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြဆီ ကြၽန္မတို႔ေတြေရာက္ရွိႏိုင္ဖို႔ အေရးပါတဲ့က႑ကေနပါဝင္ႏိုင္ပါတယ္” လို႔သူမကဆက္လက္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ရက္စက္တဲ့ဖိႏွိပ္မႈေတြေၾကာင္း ၂၀၁၇ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ႐ိုဟင္ဂ်ာမြတ္စလင္သိန္းနဲ႔ခ်ီ ေနရပ္စြန႔္ခြာထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။
ဒါဟာလူမ်ိဳးတုံးရွင္းလင္းမႈစံျပဥပမာျဖစ္ေၾကာင္း ကုလလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံးကေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈစတင္ျဖစ္ပြားတဲ့ ပထမလအတြင္း အသက္၅ႏွစ္ေအာက္ကေလးငယ္ ၇၃၀အပါအဝင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ၆၇၀၀ ထက္မနည္းအသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္း နယ္စည္းမျခားဆရာဝန္မ်ားအဖြဲ႕ကထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ ေနာက္ႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ႐ိုဟင္ဂ်ာေက်း႐ြာ၂၀၀နီးပါး မီးရႈိ႕ျပာခ်ခံခဲ့ရတယ္လို႔ ကုလကေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြကေန ထြက္ေျပးခဲ့သူအမ်ားစုဟာ အဲဒီကတည္းက ေကာ့ဘဇားခ႐ိုင္က ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ ခိုလႈံေနၾကရပါတယ္။
ဒီမွာရွိတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္ ၇သိန္းနီးပါးဟာလည္းသူတို႔မိဘေတြကိုဆုံးရႈံးခဲ့ရပါတယ္။ သူတို႔ေတြဟာ ေရမရွိ လွ်ပ္စစ္မီးမရွိနဲ႔ တစ္ျခားမိသားစုဝင္ေတြနဲ႔အတူ လက္လုပ္ဝါးအိမ္တဲေလးေတြနဲ႔ တာေပၚလင္႐ြက္ဖ်င္တဲ ေတြထဲမွာ ေနထိုင္ၾကရပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြဟာ သန႔္ရွင္းတဲ့ေရရရွိဖို႔ ဒုကၡသည္စခန္းတစ္ဝန္းအႏွံခ်ထားတဲ့ အကန႔္အသတ္ရွိတဲ့ေရသန႔္စက္ေတြဆီ လမ္းေလွ်ာက္သြားၾကရပါတယ္။ မာ႐ူလာလို႔အမည္ရတဲ့ အဘြားျဖစ္သူဟာ သမီးျဖစ္သူ ေျမးျဖစ္သူႏွစ္ဦးနဲ႔အတူ ဒုကၡသည္စခန္းမွာေနထိုင္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာတပ္မေတာ္သားေတြ သူတို႔႐ြာကိုေရာက္လာၿပီးမီးရႈိ႕ခံခ်ိန္မွာ သူ႔မိသားစုအသက္လုထြက္ေျပးခဲ့ရေၾကာင္း မာ႐ုလာကေျပာပါတယ္။ “ကြၽန္မတို႔အသတ္ခံေတာ့မယ္လို႔ေတြးမိခဲ့ပါတယ္” လို႔သူမကဆိုပါတယ္။
စိတ္ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ကေန ကေလးေတြကိုစိတ္သက္သာရာရေအာင္ကူညီေပးဖို႔ လက္ေတြ႕စမ္းသပ္ခန္းကိုကစားရာေနရာအျဖစ္ အသုံးခ်ေနတဲ့ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရးအဖြဲ႕ BRAC က ထူေထာင္ထားတဲ့ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈဆိုင္ရာကစားစရာလက္ေတြ႕စမ္းသပ္ခန္းအျဖစ္ ဒုကၡသည္စခန္းမွာလူသိမ်ားတဲ့ ပညာသင္ၾကားေရးပ႐ိုဂရမ္မွာ ကေလးေတြျဖစ္တဲ့ အစၥမာဘယ္လာနဲ႔ ဘီဘီဂ်န္တို႔ပါဝင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ “သူအခုေတာ့သြက္သြက္လက္လက္ေလးနဲ႔ လိမၼာေရးျခားလာၿပီ” လို႔မာ႐ူလာက အစၥမာဘယ္လာကို ရည္ၫႊန္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
မိဘအမ်ားအျပားနဲ႔ ကေလးေတြကိုေစာင့္ေရွာက္ေပးေနသူအမ်ားစုကေတာ့ ပညာေရးဟာ ကေလးငယ္ေတြဘဝမွာတိုးတက္မႈေတြျဖစ္လာေစဖို႔ တစ္ခုတည္းေသာနည္းလမ္းအျဖစ္ျမင္ထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ “ပညာေရးသာမပါရင္ သူတို႔မ်က္ကန္းေတြပဲျဖစ္ေနမွာ” လို႔ ဒုကၡသည္စခန္းကမိခင္တစ္ဦးကဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ကေလးငယ္ေတြမ်ားျပားၿပီး သင္ေထာက္ကူျပဳအရင္းအျမစ္နည္းပါးတဲ့ ဒီကဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ အခြင့္အလမ္းေတြသင္ၾကားႏိုင္ေရးဟာ ရွားပါးလ်က္ရွိပါတယ္။ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ပံ့ေရးအမ်ားစုဟာလည္း အစားအစာနဲ႔ ေနရာထိုင္ခင္းေတြအတြက္သာ ျဖစ္ေနၿပီး ေထာက္ပံ့မႈအားလုံးရဲ႕ ၃%ေအာက္သာ ပညာေရးပိုင္းအတြက္ အသုံးျပဳႏိုင္ေၾကာင္း ဝက္စ္တင္ကဆိုပါတယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့သုံးႏွစ္အတြင္း Sesame Workshop နဲ႔ ႏိုင္ငံတကာကယ္ဆယ္ေရးေကာ္မတီတို႔ဟာ ဆီးရီးယားနဲ႔ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနထိုင္ေနၾကတဲ့ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ ပညာေရးပိုင္း နည္းလမ္းအသစ္ေတြဖန္တီးအေထာက္အပံ့ျပဳႏိုင္ဖို႔ မက္အာသာေဖာင္ေဒးရွင္းနဲ႔ LEGO ေဖာင္ေဒးရွင္းတို႔ကေန ေဒၚလာသန္း၁၀၀ရရွိခဲ့ပါတယ္။ “ကေလးသူငယ္ေတြဟာ အရည္အေသြးျမင့္ပညာေရးပိုင္းအခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိဖို႔လိုအပ္သလို သူတို႔ရဲ႕စိတ္ေသာကဖိအားေတြေလ်ာ့က်ေစဖို႔နဲ႔ လူမႈစီးပြားက်န္းမာေရးေတြ တိုးတက္လာေစဖို႔ နည္းလမ္းေတြလည္းလိုအပ္ပါတယ္” လို႔ LEGO ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ အလုပ္အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္ ဂြၽန္ဂြတ္ဒ္ဝင္းက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က Sesame ရဲ႕ တြဲဖက္ပါတနာျဖစ္တဲ့ BRAC ဟာ ဒုကၡသည္စခန္းျပင္ဘက္ပညာေရးပိုင္းေအာင္ျမင္မႈ သမိုင္းရွိထားပါတယ္။ BARC ေက်ာင္းေတြရဲ႕ ကေလး၈၅%ဟာ ၅တန္းေအာင္ျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာလက္ထိုးအ႐ုပ္အသစ္ေလးေတြ စတင္လုပ္ေဆာင္မႈကို ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကစတင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ Sesame အဖြဲ႕ဟာ ပထမဆုံးအေနနဲ႔ အလ္မိုနဲ႔ ဂ႐ိုဗာအ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္ေလးေတြနဲ႔ စတင္စမ္းသပ္ၿပီး ကေလးေတြရဲ႕ တုံ႔ျပန္မႈေတြကို ေလ့လာသုေတသနျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဒီဇိုင္းအဖြဲ႕က ပဏာမဇာတ္ေကာင္ပုံၾကမ္းကိုဖန္တီးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Sesame တာဝန္ခံေတြဆီမျပခင္ လူေတြဆီကေနတုံ႔ျပန္မႈေတြကိုရယူဖို႔ ဆႏၵရွိခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။
ကိုဗစ္ကပ္ေဘးမတိုင္ခင္ ေဖေဖၚဝါရီမွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္တစ္ဒါဇင္ခန႔္နဲ႔သူတို႔ရဲ႕ေစာင့္ေရွာက္သူေတြဟာ Sesame Workshop ခန႔္မွန္းတြက္ခ်က္မႈနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာသုေတသနဆိုင္ရာ စီနီယာဒါ႐ိုက္တာ ကင္မ္ဖူဒ္စ္ဦးေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕အတြက္စုေဝးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီစုေဝးပြဲမွာ အ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္အသစ္ေတြဖန္တီးဖို႔ Sesame ရဲ႕ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႕ခ်ည္းကပ္တဲ့နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။ Sesame တာဝန္ခံေတြက ဘယ္လိုလက္ထိုးအ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္မ်ိဳးကို ကေလးငယ္ေတြလိုခ်င္လဲဆိုတာ တိုက္႐ိုက္နားေထာင္ခ်င္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ “ကေလးငယ္ေတြသူတို႔ဘာသာသူတို႔ၾကည့္တဲ့အခါ ဒါဟာအေကာင္းဆုံးသင္ယူမႈဆိုတာကြၽန္မတို႔သိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ဒီအ႐ုပ္ဇာတ္ေကာင္ေတြကို သူတို႔ကိုယ္တိုင္အႀကိဳက္ေ႐ြးဖို႔ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္” လို႔သူမကဆက္လက္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ကေလးေတြရဲ႕နံရံေပၚကပန္းခ်ီလက္ရာေတြျပသထားတဲ့ အခန္းထဲမွာ ဖူဒ္စ္က ဘာသာျပန္အကူအညီနဲ႔ ပုံေလးပုံကိုျပသခဲ့ၿပီး ကေလးငယ္ေတြကိုသူတို႔ဘယ္ဟာႀကိဳက္လဲေ႐ြးခိုင္းပါတယ္။ ကေလးငယ္ေတြကိုသူတို႔အႀကိဳက္ကိုေ႐ြးၿပီး နာမည္ပါေ႐ြးခိုင္းၿပီး ဖူဒ္စ္ကမိနစ္၃၀ၾကာစုေဝးပြဲကို အဆုံးသတ္ကာေက်းဇူးတင္ကတိျပဳစကားေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ “ဒီကအႀကံေပးခ်က္အားလုံးကိုယူၿပီး ကြၽန္မတို႔ရဲ႕အဖြဲ႕ထံျပန္လည္ေဝမွ်ေပးသြားပါမယ္။ ရွင္တိုနဲ႔တူတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာဇာတ္ေကာင္ Muppet အ႐ုပ္ေလးႏွစ္ခုကို ကြၽန္မတို႔ဖန္တီးသြားမွာပါ” လို႔သူမကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
တစ္ဘက္မွာေတာ့ မွားစရာမရွိတဲ့ အသံေလးနဲ႔ အျပာေရာင္Muppet အ႐ုပ္ ဂ႐ိုဗာေလးက အထူးဧည့္သည္အျဖစ္ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အ႐ုပ္ျပဇာတ္႐ုံတစ္ခုက ဝယ္ယူခဲ့တဲ့ ဂ႐ိုဗာဟာ မၾကာခင္မွာပဲ ေပ်ာ္႐ႊင္ျမဴးထူးေနၾကတဲ့ ကေလးအုပ္ၾကားထဲေရာက္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကေလးတစ္ေယာက္တိုင္းစီဟာ muppet လက္ထိုးအ႐ုပ္ကေလးနဲ႔ ဓာတ္ပုံတြဲ႐ိုက္ဖို႔ အခြင့္အေရးရရွိခဲ့ပါတယ္။
“႐ိုဟင္ဂ်ာဇာတ္ေကာင္ muppet လက္ထိုးအ႐ုပ္ေလးႏွစ္႐ုပ္ျဖစ္တဲ့ ႏူရ္နဲ႔အဇစ္တို႔ဟာ ဒီအခက္အခဲကာလကိုရင္ဆိုင္ႀကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ ကေလးငယ္အမ်ားအျပားရဲ႕တူညီတဲ့အေတြ႕အႀကဳံေတြကို ေဝမွ်ထား႐ုံတင္မကပဲ စိတ္ဒဏ္ရာေတြေသာကေတြကို ကေလးငယ္ေတြေက်ာ္လႊားႏိုင္ဖို႔နဲ႔ သင္ၾကားေရးအေျခခံလႈပ္ရွားမႈေတြကေန ဒီဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြကိုတြန္းလွန္ႏိုင္တဲ့ ခံႏိုင္ရည္တည္ေဆာက္သြားႏိုင္ဖို႔ ကူညီေပးသြားမွာပါ” လို႔ LEGO ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ႕ အႀကီးအကဲတာဝန္ခံ ဆာရာဘိုခ်ီကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
“ဒါဟာ လူတိုင္းအတြက္ပိုမိုတည္ၿငိမ္တဲ့ကမာၻႀကီးျဖစ္လာေစဖို႔ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈတစ္ခုပါပဲ။ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရးကေန ကေလးငယ္ေတြဆီေရာက္ရွိေအာင္ ကြၽန္မတို႔ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ဒါကကမာၻႀကီးကိုေျပာင္းလဲသြားေစမွာပါ” လို႔ ဝက္စ္တင္ကေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
NBC News သတင္းဌာနပါ Christine Romo, Cynthia McFadden နဲ႔ Rich Schapiro တို႔ေရးသားသည့္ “Sesame Street unveils Rohingya Muppets to help kids overcome unthinkable horrors” အမည္ျဖင့္ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္းကိုေညာင္နီ႐ြက္(Myanmar Muslim Media)က ျမန္မာဘာသာသို႔ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။
******************************************
END / 251
