တေဇ်ဈေးကို တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် ယီမင်ဥပဒေရေးရာစင်တာ၏ ရှုတ်ချ /သေဆုံးသူ ၇ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၄၀ ဦး

အဲဟ်လေ့ဘိုက်(သ) (အလိုင်ဟေမွစ်စလာမ်) သတင်းဌာန ၊ အဗ်နာ

 “အိုင်န် အလ်အင်န်စာနီယာ”  ဥပဒေရေးရာနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစင်တာက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကြေညာချက်၌ တေဇ်မြို့ မစ်ဖရက် မာဝီယဟ် ဒေသရှိ ဗဟိုဈေးအတွင်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆိုင်ခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နိုင်ငံသား ၇ ဦး သေဆုံးပြီး လူ ၄၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ထိုဒဏ်ရာရသူများအနက် ကလေး ၅ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုသည် အရပ်သားများ အသုံးပြုနေသည့် စီးပွားရေးဈေးတစ်ခုကို ဆော်ဒီဘက်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုဈေးသည် ဒေသ၏ စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဆိုပါစင်တာက စီးပွားရေးဈေးအတွင်း လူအများအပြား ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ခြင်းသည် အရပ်သားများနှင့် အရပ်သားအဆောက်အအုံများ၏ လုံခြုံရေးအပေါ် ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဈေးများနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် တိုက်ရိုက်လူသားဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်စေရုံသာမက ထိုနေရာများကို မှီခို၍ နေ့စဉ်ဘဝလိုအပ်ချက်များ ဖြည့်ဆည်းနေကြသည့် မိသားစုများ၏ ဝင်ငွေရင်းမြစ်များကိုလည်း ပျက်စီးစေကြောင်း ဆိုပါတယ်။

“အိုင်န် အလ်-အင်စာနီယာ” စင်တာက ယီမင်ရှိ ဈေးများကို ဆော်ဒီ၏ စစ်ဆင်ရေးများ စတင်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဈေးများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ စုစုပေါင်းစာရင်းအရ ယခုဖြစ်ရပ်၏ အန္တရာယ်သည် ပိုမိုကြီးမားလာကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ 

ထိုစာရင်းအရ ထိခိုက်သေဆုံးသူ စုစုပေါင်း ၅၂၅၄ ဦးရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် ၂၁၃၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ သေဆုံးသူများထဲတွင် ကလေး ၄၉၆ ဦးပါဝင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ၃၁၁၅ ဦး ဒဏ်ရာရ ခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူများအနက် ကလေး ၄၀၇ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

အဆိုပါစင်တာက ယင်းကိန်းဂဏန်းများသည် ယီမင်ရှိ ဈေးများ၊ ဒေသများနှင့် အရပ်သားအဆောက်အအုံများအပေါ် ဆော်ဒီ၏ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် လူသားဆုံးရှုံးမှု အတိုင်းအတာကို ပြသနေကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။  ဈေးများသည် ပြည်သူများ၏ နေ့စဉ်ဘဝအတွက် အရေးကြီးသောနေရာများဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လည်ပတ်ရာနှင့် မိသားစုများအတွက် လိုအပ်သောပစ္စည်းများနှင့် ဝင်ငွေရင်းမြစ်များ ရရှိရာနေရာများ ဖြစ်ကြောင်း ဆိုပါတယ်။

၎င်းက ဆက်လက်၍   စီးပွားရေးဈေးတစ်ခုအတွင်းရှိ အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုအဖြစ် မယူဆသင့်ကြောင်း၊ အကြောင်းမှာ ထိုဖြစ်ရပ်များသည် ထိခိုက်ခံရသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများအပေါ် လူသားချင်းစာနာမှုနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရေရှည်အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

လူတစ်ဦးသေဆုံးမှုတိုင်းသည် မိသားစုဝင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ ဒဏ်ရာရသူတစ်ဦးစီသည် မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် မိသားစုအပေါ် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ ကျန်ရှိစေကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့အပြင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆိုင်ခန်းများ ပျက်စီးခြင်းသည် ထိုဝင်ငွေကို လုံးဝမှီခိုနေရသည့် မိသားစုများအတွက် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရင်းမြစ် ဆုံးရှုံးစေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

“အိုင်န် အလ်အင်န် စာနီယာ” စင်တာက ယင်းရာဇဝတ်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော ချိုးဖောက်မှုများအတွက် **ဆော်ဒီအစိုးရတွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုကာ တာဝန်ရှိသူများက တိုက်ခိုက်မှုကို အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဖော်ထုတ်နိုင်ရန်၊ တေဇ်မြို့ရှိ ဗဟိုဈေးကို တိုက်ခိုက်မှု၏ အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်နိုင်ရန်၊ ထိခိုက်ခံရသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများအတွက် တရားမျှတမှု၊ အညီအမျှ ဆက်ဆံခံရမှုနှင့် နစ်နာကြေးရရှိရေး အခွင့်အရေးများကို အာမခံနိုင်ရန် လွတ်လပ်ပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါစင်တာက **ကုလသမဂ္ဂ** နှင့် နိုင်ငံတကာ၊ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအား တေဇ်ဈေးဖြစ်ရပ်နှင့် ယီမင်ရှိ အရပ်သားများနှင့် အရပ်သားအဆောက်အအုံများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော အခြားပြင်းထန်သည့် ဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ထို့အပြင် အတည်ပြုနိုင်သော နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှုဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုတိုင်းအတွက် လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများမှ အတည်ပြုတွေ့ရှိပါက တာဝန်ခံမှုရှိစေရန် အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ထိခိုက်ခံရသူများကို အစီရင်ခံစာများထဲရှိ ကိန်းဂဏန်းများအဖြစ်သာ မဆက်ဆံသင့်ကြောင်းလည်း ဆိုပါတယ်။

အဆိုပါစင်တာက နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအား ဈေးများ၊ အိမ်များနှင့် အရပ်သားအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းအပေါ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ရပ်တည်ချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများအပါအဝင် အရပ်သားများ ဆက်လက်သေဆုံးနေခြင်းနှင့် ယင်းကဲ့သို့သော လုပ်ရပ်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းသည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး ယီမင်မိသားစုများ၏ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများကို တိုးပွားစေမည်ဟု သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ 

နောက်ဆုံးတွင် “အိုင်န် အလ်အင်န်စာနီယာ” စင်တာက ထိခိုက်ခံရသူများနှင့် အရပ်သားအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် သက်သေအထောက်အထားများကို ဆက်လက်မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းထားခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် တာဝန်ခံမှုနှင့် တရားမျှတမှုရရှိရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ 

ထိုဖြစ်ရပ်များ၏ အကျိုးဆက်များသည် ထိခိုက်ခံရသူများ၊ ၎င်းတို့၏ မိသားစုများနှင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့သော ဒေသခံအသိုင်းအဝိုင်းများ၏ ဘဝများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရှိနေမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း အဆိုပါစင်တာက အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
END / 251