အဟ္ေလ့ဘိုက္ (အ.စ) သတင္း ဌာန ၊ အဗ္နာ 
သီရိလကၤာမွ အႏၱီမြတ္စလင္ ဘုန္းၾကီးမ်ား ဆႏၵျပေနစဥ္
လူငယ္ေတြၾကားမွာလည္း စံျပျဖစ္သလို ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးလည္း ဗဟုသုတၾကြယ္၀ပံုေပၚတဲ့ ဘုန္းၾကီးတစ္ပါးနဲ႔ က်ေနာ္၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္း ငယ္ခန္႔က စိတ္၀င္စားစရာ စကားစျမည္၀ိုင္းကေလး တစ္၀ိုင္း ျဖစ္ဖူးတယ္။ ဒီဘုန္းၾကီးက ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ နည္းပညာပိုင္းေတြမွာ စိတ္အားထက္သန္သလို သူ႔ရဲ႕ဘာသာ၊ သာသနာမွာလည္း ဟင္းေလးအိုးၾကီးျဖစ္တဲ့အျပင္ ဘာသာေရးေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးေတြနဲ႔ လူမွဳေရးနယ္ပယ္ေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးေတာ့လည္း ကံုလံုကြ်မ္း၀င္တဲ့ ဘေလာ့ဂါတစ္ေယာက္ပါ။
ဒီဘုန္းၾကီးနဲ႔က်ေနာ္ လေပါင္းမ်ားစြာ ထိေတြ႔ဆက္ဆံခဲ့တယ္၊ အဆံုးမွာေတာ့ သူေနထိုင္သီတင္းသံုးတဲ့ ဘုနး္ၾကီးေက်ာင္းမွာ ေတြ႔ဆံုဖို႔ အခြင့္အေရးတစ္ ခု ရခဲ့တယ္။ လက္ဖက္ရည္ပြဲကေလးနဲ႔အတူ က်ေနာ္တို႔ႏွစ္ေယာက္ ျမန္မာျပည္က မတူကြဲျပားတဲ့လူနည္းစုမ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေပၚလစီေတြ အေၾကာင္း တစ္မနက္လံုး ေျပာျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။
ဒီလိုနဲ႔ေဆြးေႏြးလာလိုက္တာ ျမန္မာႏုိင္ငံၾကီးရဲ႕ အနာဂတ္တိုင္းျပည္ထူေထာင္ေရးမွာ ဒီမတူကြဲျပားတဲ့လူနည္းစုေတြ၊ ဘာသာျခားလူနည္းစုေတြကို အခန္းက႑တစ္ခုေပးဖို႔ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေရာက္ လာပါတယ္၊ က်ေနာ္က ဒီအေၾကာင္းအရာကို ေဆြးေႏြးရင္း ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့ အသံုးအႏွံဳးကို မွားယြင္းစြာ ေျပာထြက္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္ထိ စကား၀ုိင္းကေလးဟာ ေခ်ာေခ်ာေမြ႔ေမြ႔ျဖစ္ေနခဲ့တာပါ။
ဒီအခါမွာ ဘုန္းၾကီးက က်ေနာ့္ကို အမွားျပင္ေပးဖို႔ ၾကိဳးစားေတာ့တာပဲ။ သူေျပာပံုက အစၥလာမ္သာသနာဟာ ျမန္မာဗုဒၶအသိုင္းအ၀ိုင္းၾကီးကုိ ၀ါးျမိဳေတာ့မယ့္ ကင္ဆာေရာဂါလို႔ ၀ိေသသျပဳသလို ရိုဟင္ဂ်ာေတြကလည္း တိုင္းတပါးသားေတြျဖစ္ၿပီး ျမန္မာျပည္ၾကီးကို သူတို႔ ကိုယ္ပိုင္အျဖစ္ သိမ္းသြင္းၾကမယ့္ လူေတြ၊ အဲသလို ဆိုပါတယ္။ ဒီကိစၥကလြဲလို႔ေပါ့ဗ်ာ၊ တျခားအေၾကာင္းေတြမွာ သူေျပာတာေတြက က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္တယ္၊ ဗဟုသုတရွိပံုရတယ္။ သူရဲ႕ ဒီမွတ္ခ်က္မွာ က်ေနာ္ဘာကို သြားေတြ႔သလဲဆိုေတာ့ဗ်ာ၊ ဒါက မတူကြဲျပားတဲ့ လူနည္းစုေတြအၾကား အေျခအေနဟာ ၀မ္းနည္းဖြယ္အျဖစ္ ပံုရိပ္ထင္လာသလို မြတ္စလင္ေတြကို ဒီလိုမ်ိဳး ပစ္ပစ္ခါခါၾကီးမုန္းတီးေနတာဟာ လက္ခံဖြယ္အေျခအေနတစ္ရပ္အထိ ဘယ္လိုလုပ္ ေရာက္ရွိတာမ်ားပါလဲ။
အံ့ၾသစရာ အေကာင္းဆံုး အခ်က္လို႔ ဆိုႏိုင္တာက ဒီလိုမြတ္စလင္မုန္းတီးေရးကိစၥမ်ိဳးက ျမန္မာျပည္မွာ မျဖစ္ခဲ့ေပမယ့္၊ ၂၀၀၉ အေစာပိုင္းေလာက္မွာ တမီလ္က်ားသူပုန္ေတြကို သီရိလကၤာအစိုးရ က ေနာက္ဆံုးထိုးစစ္ဆင္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ဒီလုိမ်ိဳး မြတ္စလင္မုန္းတီးေရးက သီရိလကၤာ မွာ ျဖစ္ခဲ့တယ္။
ျမန္မာနဲ႔ သီရိလကၤာတုိ႔ဟာ ႏုိင္ငံေရးမွာေရာ လူမ်ိဳးေရးအေျခအေနေတြမွာေရာ တကယ့္ကို ကြဲျပားျခားနားတယ္။ ဒါေပမယ့္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံရဲ႕ မဟိႏိၵ ရာဇပသ အစိုးရလက္ေအာက္မွာ ၾကီးထြားတိုးတက္ လာတဲ့ အမ်ိဳးသားေရးအစြန္းေရာက္ ႏိုင္ငံေရးေပၚလစီက၊ ျမန္မာျပည္က အဆိပ္ျပင္းတဲ့ အႏၱီမြတ္ စလင္ဘုန္းၾကီးေတြ ကိုင္စြဲတဲ့ xenophobia ေခၚ အမုန္းတရားေရာျပြမ္းတဲ့ အေၾကာက္လြန္ေရာဂါနဲ႔ ထိထိမိမိအံ၀င္ဂြင္က်ၾကီးကို ထပ္တူညီေနေတာ့ တာပါပဲ။
ျမန္မာနဲ႔ သီရိလကၤာတို႔အၾကားမွာ ရာစုႏွစ္မ်ားစြာ ယဥ္ေက်းမွဳခ်င္း စိမ့္၀င္ပ်ံ႕ႏွံေနခဲ့တယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ အမ်ိဳးသားေရး အစြန္းေရာက္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရး အျမင္ေပၚ အေျခခံတဲ့ အႏၱီမြတ္စလင္ ဘုန္းၾကီးေတြ ေပၚလာတာဟာဆိုရင္ျဖင့္ (ျမန္မာနဲ႔ သီရိလကၤာတို႔အၾကား) ယဥ္ေက်းမွဳခ်င္း ဖလွယ္ၾက တာေတြ ၊ အေတြးအေခၚခ်င္း ဖလွယ္ၾကတာေတြအေပၚမွာ အနည္းအက်ဥ္းျဖစ္ျဖစ္ တည္မီွေနတယ္။
အၾကမ္းဖ်င္းေျပာရရင္ ျမန္မာျပည္က ဘုန္းၾကီး ၃၀၀ ေလာက္ဟာ သီရိလကၤာမွာ အေျခခ်ေနထိုင္ၾကတယ္၊ ဒီပမာဏက ျပည္ပအေျခ စိုက္ ျမန္မာဘုန္း ၾကီးေတြ ထဲမွာ အမ်ားဆံုးပဲ။ ဒီလိုမ်ိဳး သီဟိုဠ္ကြ်န္းေပၚမွာ ျမန္မာဘုန္းၾကီးေတြ ေရာက္ေနတာက အသစ္အဆန္း ကိစၥလည္းမဟုတ္ ဘူး။ သီရိလကၤာမွာ က်င့္သံုးလာတဲ့ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးအစားကို ကမၻာက (စိတ္၀င္စားမွဳမျပ) ေသေသခ်ာ ခ်ာ မစူးစမ္းဘဲထားခဲ့တာဟာဆိုရင္ တျခားေနရာေတြနဲ႔ ယွဥ္ရင္ အခ်ိန္အားျဖင့္ ေတာ္ေတာ္ ၾကာခဲ့ၿပီ။ ဒါေပမယ့္ မဟာယနၾကီးစိုးခ်ိန္နဲ႔ ကိုလိုနီေခတ္မွာ အထိန္းခ်ဳပ္ခံ ဘ၀ေရာက္ခဲ့ရခ်ိန္ေတြေၾကာင့္ (ေထရ၀ါဒ) ဗုဒၶဘာသာဟာ ၁၈၀၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အကြယ္ဘက္ ဦးတည္သြားခဲ့တယ္။
၁၉ ရာစုေရာက္ေတာ့၊ သီရိလကၤာ ေခါင္းေဆာင္ေတြက အတိတ္က ကြယ္ခဲ့တဲ့
ေထရ၀ါဒေက်ာင္းေတြကို ျပန္ၿပီး အသက္သြင္းဖို႔ လုပ္လာၾကတယ္။
ဒီလုိလုပ္လာၾကာေတာ့ ျမန္မာျပည္ ဘုန္း ၾကီးေက်ာင္း ေတြကေန လိုအပ္တဲ့
အကူအညီကို ေတာင္းခဲ့တယ္။
ျမန္မာျပည္မွာလိုပဲ၊ သီရိလကၤာမွာလည္း ကိုလိုနီေခတ္တြင္း ေတာ္လွန္ေရးေတြလုပ္ေတာ့ ဗုဒၶဘာသာက ထူးျခားတဲ့အခန္းက႑ကေန (အသံုးခ် ခံ) ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ၁၈၉၈ မွာ ဖြဲ႔ခဲ့ ဗုဒၶကလ်ာဏယု၀ေခၚ ၀ိုင္အမ္ဘီေအက ခရစ္ယာန္ေတြ ေမာင္ပိုင္စီးလာတာေတြ၊ ကိုလိုနီစနစ္ရဲ႕ အခန္းက႑ေတြကို တန္ျပန္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခဲ့တာပဲ။ ၁၉၀၆ မွာ ျမန္မာကလည္း သူတို႔အိမ္နီးခ်င္း သီရိလကၤာနည္းလမ္းအတိုင္း အတုခိုးၿပီး ၀ိုင္အမ္ဘီေအကို တည္ေထာင္ခဲ့ တယ္။
လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္မ်ားမွာေတာ့ တိုင္းျပည္ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ၾကီးနီးနီးစပ္စပ္ရွိတဲ့ အစြန္းေရာက္ သီရိလကၤာဘုန္း ၾကီးေတြ ေတာ္ေတာ္အသံက်ယ္ လာၾကတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္း လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး သန္႔စင္ေအာင္လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ ၀ါဒျဖန္႔ႏွိဳးေဆာ္မွဳေတြက အစိုးရရဲ႕ စစ္ဘက္ဆိုင္ ရာ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရး အစီအမံေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို အေထာက္အပံ့သြားျဖစ္ေနတယ္။ ဒါ့ျပင္ မဟိႏိၵ ရာဇပသအစိုးရရဲ႕ သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္း ဒီမိုကေရစီ အစီအမံအလုပ္ အကိုင္ေတြသာမက civil liberties လို႔ေခၚတဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို က်ံဳ႕သြားေအာင္၊ ေလ်ာ့သထက္ ေလ်ာ့သြားေအာင္ လုပ္ကိုင္ ေနၾကတာေတြရွိေနတယ္။ အဲဒီလို လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အေပၚမွာ (ျပည္သူလူထုက ထားရွိတဲ့) အာရံုစူးစိုက္မွဳေတြ ေပ်ာက္သြားေအာင္ ရည္ရြယ္ၿပီး ဒီလိုမ်ိဳး ဘုန္းၾကီးေတြရဲ႕ ၀ါဒျဖန္႔မွဳေတြက ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊ ျပည္တြင္းစစ္ျပီးကတည္းက စၿပီးလုပ္ေနၾကတာပဲ။
ျမန္မာျပည္က သံဃာထုက အစိုးရကို အၾကံေပးတဲ့ေနရာမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ဆန္႔က်င္တဲ့ေနရာကပဲျဖစ္ျဖစ္ တနည္းနည္းနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးမွာ ပါ၀င္ပတ္ သတ္ေနတာေၾကာင့္ သံဃာထုရဲ႕ (ႏုိင္ငံေရး) လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ဟာ စည္း၀င္ေဘာင္၀င္ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ရဲ႕ အျပင္မွာ အျမဲလိုလို ရွိေနတတ္တယ္။ အဲ၊ သီရိလကၤာမွာက်ေတာ့ ဒီသာသနာပိုင္ ဘုန္းၾကီးေတြက National Heritage Party, or JHU လို႔ေခၚတဲ့ ႏုိင္ငံေရးပါတီကို ၂၀၀၄ မွာ ထူေထာင္လိုက္ တယ္၊ ဒီပါတီက ကိုယ္စားလွယ္ (ရဟန္း)ေတြဟာ ပါလီမန္မွာ ပါ၀င္ေနတယ္၊ ၂၀၀၇ က်ေတာ့ အစိုးရပိုင္းမွာပါ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္အေနနဲ႔ ပါ
