အဲဟ္ေလ့ဘိုက္(သ) (အလိုင္းဟစ္စလာမ္ အဗ္နာ) သတင္းဌာနာ
ျမန္မာႏိုင္ငံက ႐ိုဟင္ဂ်ာအေရးကို ေျဖရွင္းရာမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအဖြဲ႕ (အာဆီယံ)ဟာ ထိထိေရာက္ေရာက္ တုန႔္ျပန္ေဆာင္႐ြက္မႈ မရွိဘဲ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈေပ်ာက္ဆုံးကာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈပမာဏာကို ထည့္သြင္းသုံးသပ္မႈမ်ိဳး မရွိဘူးလို႔ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အာဆီယံ လႊတ္ေတာအမတ္မ်ားအဖြဲ႕(APHR) ရဲ႕ ဒီကေန႔ ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္က ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ ညႇင္းပမ္းဖိႏွိပ္မႈေၾကာင့္ ၁၉၇၀ ေလာက္ကတည္းက ေနရပ္စြန႔္ခြာကာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွာ ခိုလႈံေနရတာပါ။ အာဆာလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕က ရဲကင္းစခန္းေတြကို တိုက္ခိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာစစ္တပ္ကလုပ္ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ စစ္ဆင္ေရးေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ ၇ သိန္းခြဲေလာက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဖက္ကို ထပ္မံထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။
APHR ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ အာဆီယံအဖြဲ႕ဟာ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံအားလုံး သေဘာတူညီေရး၊ တစ္ျခားႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို ဝင္မစြက္ေရး စတဲ့ အဖြဲ႕ရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းေတြထဲမွာ ပိတ္မိေနတာေၾကာင့္ ဒီျပႆနာကို တုန႔္ျပန္ရာမွာ ႐ုန္းကန္ေနရၿပီး၊ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ၊ အိုးအိမ္စြန႔္ခြာ ထြက္ေျပးရမႈ သံသရာကို အဆုံးသတ္ႏိုင္ေရး ျပတ္သားတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ၊ ရည္မွန္းခ်က္မ်ိဳး မခ်မွတ္ႏိုင္ဘူးလို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
“အာဆီယံဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကခ်ေပးတဲ့ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ ရႈေထာင့္ကေနပဲ ဒီကိစၥကို ၾကည့္ရႈပါတယ္။ အာဆီယံဟာ ပိတ္မိေနတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အေရးႀကီးတဲ့ျပႆနာေတြကိုလည္း လစ္လ်ဴရႈထားပါတယ္” လို႔ APHR ဘုတ္အဖြဲ႕ ဥကၠဌ မေလးရွားလႊတ္ေတာ္အမတ္ ခ်ားလ္စ္ဆန္တီေယဂိုက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ႏိုင္ငံသားကိစၥ၊ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္၊ ေျမယာျပႆနာ စတဲ့ အဓိကက်တဲ့ ကိစၥေတြကို အာဆီယံအဖြဲ႕က ေျဖရွင္းမေပးႏိုင္ဘူးလို႔လည္း ဆန္တီေယဂိုက ေျပာပါတယ္။
႐ိုဟင္ဂ်ာကိစၥမွာ အာဆီယံရဲ႕ခ်ဥ္းကပ္မႈဟာ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးေရးသာ ျဖစ္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္က လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ ပမာဏ၊ အာဏာပိုင္ေတြက ျပႆနာဖန္တီးမႈ စတာေတြကို အာဆီယံအဖြဲ႕က ထည့္သြင္းမစဥ္းစားဘူးလို႔ APHR ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
ရခိုင္လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ AA နဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္တို႔ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္သူေတြ အိုးအိမ္စြန႔္ခြာ ထြက္ေျပးရမႈ ဆက္ျဖစ္ေနသလို၊ လုံၿခဳံမႈမရွိတဲ့အတြက္ ၿမိဳ႕နယ္တစ္ခ်ိဳ႕မွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပေတာ့ဘူးလို႔လည္း ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းမွာ ထုတ္ျပန္ပါတယ္။
“စစ္ပြဲျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ေနရပ္ျပန္ေရး ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘယ္လိုေဆြးေႏြးလို႔ရမွာလဲ။ အာဆီယံဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္ကိစၥမွာ ဘက္ေပါင္းစုံ သုံးသပ္ဖို႔ တြန႔္ဆုတ္ေနၿပီး ျပႆနာရဲ႕ က႑အားလုံးကို မေျဖရွင္းႏိုင္တာေၾကာင့္ အာဆီယံအဖြဲ႕ဟာ မေယာင္ရာဆီလူးအဖြဲ႕၊ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမွာ တက္တက္ႂကြႂကြ ကူညီပံ့ပိုးေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းပုံစံမ်ိဳး ျဖစ္လာပါတယ္” လို႔ ဆန္တီယာဂိုက ထည့္သြင္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကို သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ အာဆီယံကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ဟာ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြက သူတို႔ကို ဖိႏွိပ္မယ့္ နည္းလမ္းတစ္ခုလို႔ ယူဆထားတဲ့ အစိုးရဲ႕ NVC ကဒ္ထုတ္ေပးမႈကို အားေပးခဲ့ပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္အႀကံေပးေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ဝင္ေဟာင္း လာတီတီယာ ဗန္ ဒန္ အက္စ္ဆမ္က ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ထြက္ေျပးရေအာင္လုပ္တဲ့ အေျခအေနေတြကို အာဆီယံနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက လက္မခံသ၍ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေနထိုင္သူေတြအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ဆိုတာ မရွိဘူးလို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
APHR ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ အာဆီယံအဖြဲ႕ဟာ ေဒသတြင္းကျပည္သူေတြကို ကာကြယ္ဖို႔နဲ႔ ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းရာမွာ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အခန္းက႑ကေန ပါဝင္ဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ထည့္သြင္း ေရးသားခ့ဲပါတယ္။
“အဖြဲ႕ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို ကိုယ္တိုင္ဆန္းစစ္ အေျဖရွာဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလိုမလုပ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ အဖြဲ႕ရဲ႕ တရားဝင္မႈ၊ ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရမႈေတြကို ထိခိုက္ေစ႐ုံသာမက ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ကလူေတြအျပင္ အာဆီယံျပည္သူေတြပါ ပိုၿပီး ထိခိုက္ခံစားရမွာျဖစ္ပါတယ္”
အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ ဂ်ကာတာၿမိဳ႕က အာဆီယံအတြင္းေရးမႉး႐ုံးဟာ ဒီအစီရင္ခံစာအတြက္ မွတ္ခ်က္ေပးဖို႔ျငင္းဆိုခဲ့ၿပီး အာဆီယံအဖြဲ႕ေအာက္က အျခားအဖြဲ႕ေတြကလည္း ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းဖို႔ ေတာင္းဆိုမႈကို မတုန႔္ျပန္ခဲ့ေၾကာင္း၊ သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းမႈကို ျမန္မာအစိုးရကသာ ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့ေၾကာင္း APHR က အစီရင္ခံစာမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
*********************
END / 251
