အဟ္ေလ့ဘိုက္ (အ.စ) သတင္းဌာန၊အဗ္နာ
ေဆာင္းပါးရွင္ Eliane Coates ဘာသာျပန္-ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္
အရိပ္အျမြက္ျမင္ကြင္း ——————– အစၥလာမ့္နည္းက် ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအဖြဲ႕အစည္း Organisation of Islamic Cooperation (OIC)၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ခရီးစဥ္ကို ကန္႔ကြက္ ဆႏၵျပေရး အတြက္ ႏို၀င္ဘာ ၁၂ ရက္တြင္ ရန္ကုန္လမ္းမမ်ား၌ ဗုဒၶဘာသာသံဃာ ၂၀၀ မွ် ေနရာယူထားခဲ့ၾက၏။ သံဃာမ်ားစြာတို႔သည္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရး အၿငိဳးတရား ႏွင့္ ဗုဒၶျမန္မာ အမ်ဳိးသားေရး၀ါဒကို ထပ္မံ မီးေမႊးလ်က္ရိွျပန္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အာဆီယံဥကၠဌျဖစ္ျခင္း ႏွင့္ အေျခခံ အေဆာက္အဦး ေျပာင္းလဲေရးသည္ တိုင္းျပည္အတြက္ ဒဏ္ရာေဟာင္းကို ကုသေပးႏိုင္ပါမည္ေလာ ?
ကန္႔လန္႔ကာအဖြင့္
Organisation of Islamic Cooperation (OIC)၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ခရီးစဥ္ကို ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပေရးအတြက္ ႏို၀င္ဘာ ၁၂ ရက္တြင္ ရန္ကုန္လမ္းမမ်ား၌ ဗုဒၶဘာသာ သံဃာ ၂၀၀ မွ် ေနရာယူထားခဲ့ၾက၏။ ယင္းကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕၌ အိုအိုင္စီ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ႏွင့္ အတူ အင္ဒိုနီးရွား၊ မေလးရွား၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်၊ တူရကီ၊ ဂ်ီဘူတီ၊ အီဂ်စ္ စသည့္ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံ ၇ ႏိုင္ငံမွ အဆင့္ျမင့္ ၀န္ႀကီးမ်ား ပါ၀င္ေန၏။ သူတို႔သည္ ကမာၻ႕အႀကီးမားဆံုး အစၥလာမ့္အုပ္စုအား ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပမႈကို ဆံုေတြ႕ခဲ့ရသည္။ ၂၀၁၂ ျဖစ္စဥ္မ်ားကိုမွီ၍ ျမန္မာ့ျပည္တြင္းေရးကို အိုအိုင္စီမွ ၀င္ေရာက္ မစြက္ဖက္ရန္ ေတာင္းဆိုလ်က္ ဗုဒၶဘာသာ သံဃာမ်ားက ဆႏၵျပမႈတို႔ကို ဦးေဆာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ အေနာက္ပိုင္း ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအၾကား ၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ၁၈ လနီးပါး အၾကာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ မြတ္စ္လင္မ္တို႔၏ အေနအထားကို သံုးသပ္ေလ့လာႏိုင္ရန္ အလို႔ငွာ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ ေရာက္လာခဲ့သည္။ ယင္းအၾကမ္းဖက္မႈသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားကာ လူအေသအေပ်ာက္ ၂၄၀ ဦး ရိွခဲ့ၿပီး ႏွစ္သိန္းေလးေသာင္း အိုးအိမ္မဲ့ဘ၀သို႔ ေရာက္ခဲ့သည္။ အၾကမ္းဖက္သားေကာင္ အမ်ားစုမွာ ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ား ျဖစ္သည္။
ဗုဒ ၶျမန္မာအမ်ဳိးသားေရး၀ါဒ၏ ရာဇ၀င္
ဗုဒၶဘာသာျမန္မာမ်ားအၾကားရိွ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးအၿငိဳးအာဃာတသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၈၀ ကိုလိုနီ သမိုင္းအေပၚ မေက်နပ္ခ်က္မ်ားမွ အျမစ္တြယ္ရွည္ၾကာလာခဲ့သည္။ အိႏိၵယတိုက္ငယ္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ၿဗိတိသွ် ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ၁၉ ရာစုအတြင္း နယ္စပ္ သမိုင္းေၾကာင္း အေျပာင္းအလဲႀကီးမားမႈတို႔က အထိန္းအကြပ္မဲ့ အေျပာင္းအေရႊ႕ အ၀င္အထြက္ မူ၀ါဒတစ္ခုကို ျဖစ္ထြန္းေစခဲ့သည္။ ၄င္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ဘဂၤါလီ မြတ္စ္လင္မ္ လုပ္သားမ်ားကို အလံုးအရင္းျဖင့္ ၀င္ေရာက္ေစခဲ့ၾကသည္။
ရိုဟင္ဂ်ာတို႔မွာ ေျပာင္းေရႊ႕၀င္ေရာက္လာေသာ ဘဂၤါလီလူစု၏ မ်ဳိးဆက္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ဥပေဒက ရိုဟင္ဂ်ာတို႔ကို ျမန္မာတိုင္းရင္းသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳရန္ ျငင္းပယ္ထားေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အား ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံရန္လိုအပ္ေၾကာင္း ဗုဒၶဘာသာသံဃာမ်ားက ေၾကြးေၾကာ္ေျပာဆိုၾက၏။
၁၉၃၀ ခုႏွစ္မ်ားက အႀကီးစားဖိႏွိပ္မႈအတြင္း ဗုဒၶဘာသာ သံဃာေတာ္မ်ား၏အံုၾကြမႈေၾကာင့္ ဒို႔ဗမာ အစည္းအရံုး ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္မွာလည္း အမွန္ပင္။ ၄င္းမွတဆင့္ ဗုဒၶဘာသာ ဗမာအမ်ဳိးသားေရး၀ါဒ ႏွင့္ အိႏိၵယလူမ်ဳိး ဆန္႔က်င္ေရးအေတြးအျမင္မ်ား တစ္စစ ျမင့္တက္လာေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ေနာင္ေသာအခါ မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရးဖက္သို႔ သေဘာထားေျပာင္းလဲနစ္၀င္သြားခဲ့သည္။
ယေန႔တြင္ အရွင္၀ီရသူဦးေဆာင္ေသာ ဗုဒၶဘာသာျမန္မာ သံဃာအုပ္စုတစ္စုမွာ အမုန္းတရားေဟာေျပာမႈ၊ အေၾကာက္တရား မ်ဳိးေစ့ခ်မႈတို႔ျဖင့္ ၄င္းအေတြးအျမင္တို႔ကို ျပန္လည္မီးေမႊးလ်က္ရိွရာ လူမႈ၀န္းက်င္အတြင္း ဘာသာေရး ခြဲျခားမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနေပသည္။ မႏ ၱေလးၿမိဳ႕မွ ေက်ာင္းထိုင္ဘုန္းႀကီး ဦး၀ီရသူသည္ စီးပြားေရးႏွင့္လူမ်ဳိးေရးဆိုင္ရာ ၉၆၉ ကမ္ပိန္းကို စတင္သူျဖစ္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား အေနႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔၏ ေစ်းဆိုင္မ်ားကိုသာ အားေပး၀ယ္ယူၾကရန္ ႏိႈးေဆာ္ေနၾက၏။
အေၾကာင္းရင္းႏွစ္ရပ္
ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႔က်င္ေရးလိႈင္းတံပိုးေအာက္၀ယ္ အဓိကအေၾကာင္းရင္း ႏွစ္ရပ္ ရိွေန၏။
ပထမအေၾကာင္းမွာ ဗုဒၶဘာသာဗမာလူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းတြင္ အစၥလာမ္သည္ တစ္စစျဖင့္ လႊမ္းမိုးလာျခင္း ဟု အေတြးအျမင္ စိမ့္၀င္ေနမႈျဖစ္သည္။ ၄င္းမွာ မြတ္စ္လင္မ္ လူဦးေရႀကီးမားျမင့္တက္လာမႈက ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဗုဒၶဘာသာကို ဖယ္ထုတ္ေတာ့မည္ေလာ ဟူသည့္ စိုးေၾကာက္ျခင္းပင္။ ယင္းပူပန္မႈ၏ပင္စည္ကား ရိုဟင္ဂ်ာ အမ်ားအျပားတို႔သည္ ျမန္မာ့ ဓေလ့ထံုးတမ္း၊ ဘ၀ေနဟန္မ်ားႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ မေနထိုင္ေသာအခ်က္ဟု ဆိုရေပမည္။ လူ႔အခြင့္အေရး တိုက္ပြဲ၀င္သူ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွလည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွလည္းေကာင္း စိုးရိမ္မကင္းေၾကာင္း ဆိုေနသည့္တိုင္ ယခုႏွစ္ ေမလ၌ လူဦးေရေလ်ာ့က်သြားေရးအတြက္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အေပၚ ခ်ဳိးႏွိမ္သည့္အားျဖင့္ ကေလးႏွစ္ေယာက္သာယူေရး မူ၀ါဒကို တစ္ဖက္သတ္သြတ္သြင္းျပ႒ာန္းရန္ ၿမိဳ႕မ်ားစြာမွ စတင္ေဆာ္ၾသလာၾကသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရ၏ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္၏အဆိုအရ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔သည္ မိမိတို႔၏ေမြးဖြားႏႈန္းျမန္ျခင္းျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအား အစၥလာမ္သို႔ သြတ္သြင္းရန္ ႀကိဳးစားေနေၾကာင္း ရိုဟင္ဂ်ာလူဦးေရမွာ ေဒသခံဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား၏ ဆယ္ဆအထိတိုးျမင့္သည့္အခ်က္ကို ေထာက္ျပထား၏။ သို႔တေစ Harvard’s Ash Centre for Democratic Governance and Innovation မွ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားက ရိုဟင္ဂ်ာတို႔၏ေမြးဖြားႏႈန္းတိုးတက္ျမင့္မားေနေသာ မည္သည့္ အေထာက္အထားကိုမွ် မေတြ႕ရပါဟု အေခ်အတင္ ဆိုထားသည့္အျပင္ ထိုအခ်က္ႏွင့္ဆန္႔က်င္စြာ ရုိဟင္ဂ်ာအမ်ားစုသည္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဖက္သို႔ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္ ကတည္းက တအံုတက်င္း ထြက္ခြာသည့္ကြင္းဆက္အား ၄င္းတို႔မွ ေတြ႕ခဲ့ရေၾကာင္း ဆိုၾကသည္။
ဒုတိယအေၾကာင္းရင္းမွာ လူနည္းစုမြတ္စ္လင္မ္တို႔သည္ ျမန္မာ
